Parliament Speech Rule: રાહુલ ગાંધીના ભાષણ દરમિયાન વારંવાર નીકળી રુલ બૂક, જાણો સંસદમાં બોલવાના નિયમ

Parliament Speech Rule: સંસદ સત્રના છઠ્ઠા દિવસે સોમવારના રોજ કોંગ્રેસ સાંસદ રાહુલ ગાંધીએ ભાષણ આપ્યું હતું. રાષ્ટ્રપતિના અભિભાષણ પર આભાર પ્રસ્તાવ પર ચર્ચા દરમિયાન તેમણે ભાષણ આપ્યું હતું. વિપક્ષના નેતા તરીકે આ તેમનું પ્રથમ ભાષણ હતું.

પોતાના ભાષણની શરૂઆતમાં રાહુલ ગાંધીએ ભગવાન શિવની તસવીર દેખાડી, ત્યાર બાદ લોકસભા અધ્યક્ષ ઓમ બિરલાએ તેમને રોક્યા.

સંસદીય કાર્યવાહીની રૂલ બુકનો ઉલ્લેખ કરતા ઓમ બિરલાએ રાહુલ ગાંધીને કહ્યું હતું કે, નિયમો અનુસાર સંસદમાં કોઈ પ્લેકાર્ડ કે તસવીર દેખાડી શકાતી નથી.

રાહુલ ગાંધીએ લગભગ અઢી કલાક સુધી ભાષણ આપ્યું હતું. આ સમયગાળા દરમિયાન ઘણી વખત એનડીએ સાંસદોએ પણ નિયમોના ઉલ્લંઘનનો દાવો કર્યો હતો. શાસક પક્ષથી લઈને વિપક્ષ સુધી... ઘણી વખત તેઓએ લોકસભાની રૂલ બુક બતાવી અને નિયમો સમજાવ્યા હતા.

રાહુલ ગાંધીના ભાષણ દરમિયાન શાસક પક્ષે હોબાળો મચાવ્યો હતો, ત્યારે કોંગ્રેસના સાંસદોએ નિયમોને ટાંકીને જણાવ્યું હતું કે, ભાષણ આપતી વખતે કોઈપણ સભ્યને અડચણ ન કરી શકાય. આ પછી સ્પીકર ઓમ બિરલાએ પણ નિયમ 349નો ઉલ્લેખ કર્યો હતો.

કોંગ્રેસના સાંસદ રાહુલ ગાંધીના ભાષણ દરમિયાન નિયમો 349, 352, 151 અને 102 સહિત ઘણા નિયમોનો ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો હતો.

આવી સ્થિતિમાં, શું તમે જાણો છો કે, સંસદમાં ભાષણ આપતી વખતે કયા નિયમોને ધ્યાનમાં રાખવા જોઈએ?

નિયમ 349 માં શું છે? - લોકસભાની રૂલ બુકમાં નિયમ 349 થી 356માં સંસદમાં ભાષણ આપતી વખતે ધ્યાનમાં રાખવા જેવી બાબતોનો ઉલ્લેખ છે.

નિયમ 349(1) કહે છે કે, ભાષણ દરમિયાન કોઈ પુસ્તક, અખબાર અથવા પત્ર વાંચી શકાતા નથી, જેનો ગૃહની કાર્યવાહી સાથે કોઈ સંબંધ નથી. નિયમ 349(2) કહે છે કે, સભ્ય જ્યારે ભાષણ આપી રહ્યો હોય, ત્યારે તેને ઘોંઘાટ દ્વારા અથવા અન્ય કોઈપણ રીતે વિક્ષેપિત કરી શકાતો નથી.

નિયમ 349(12) માં એવું લખવામાં આવ્યું છે કે, કોઈ પણ સભ્ય સ્પીકરની ખુરશી તરફ પીઠ રાખીને બેસશે નહીં કે ઊભો રહેશે નહીં.

આ જ નિયમ પુસ્તકના નિયમ 349(16) કહે છે કે, કોઈપણ સભ્ય ગૃહમાં ધ્વજ, પ્રતીક અથવા અન્ય કંઈપણ પ્રદર્શિત કરશે નહીં. જ્યારે રાહુલ ગાંધીએ ભગવાન શિવની તસવીર બતાવી ત્યારે સ્પીકર ઓમ બિરલાએ આ નિયમનો ઉલ્લેખ કર્યો હતો.

બોલતી વખતે કઈ બાબતોનું ધ્યાન રાખવું જોઈએ? - નિયમ પુસ્તકના નિયમ 352 એ નિયમોનો ઉલ્લેખ કરે છે જે દરેક સભ્યએ બોલતી વખતે ધ્યાનમાં રાખવા જોઈએ.

નિયમ 352(1) જણાવે છે કે, કોઈ પણ સભ્ય, ભાષણ આપતી વખતે, કોઈપણ હકીકત અથવા દિશાનો ઉલ્લેખ કરશે નહીં, જે કોઈપણ કોર્ટ સમક્ષ પેન્ડિંગ હોય. 352(2) હેઠળ, કોઈપણ સભ્ય પર વ્યક્તિગત હુમલો કરી શકાતો નથી.

નિયમ 352(3) મુજબ, કોઈપણ સભ્ય કોઈપણ રાજ્યની ગૃહ અથવા વિધાનસભાની કાર્યવાહી અંગે વાંધાજનક ટિપ્પણી કરશે નહીં. નિયમ 352(5) હેઠળ, ઉચ્ચ હોદ્દા પર બેઠેલા કોઈપણ વ્યક્તિ વિરુદ્ધ વાંધાજનક અથવા અપમાનજનક ટિપ્પણી કરી શકાતી નથી.

નિયમ બુલનો નિયમ 352(6) કહે છે કે, કોઈપણ સભ્ય ચર્ચા કે ચર્ચા દરમિયાન પ્રમુખના નામનો ઉપયોગ પણ કરી શકે નહીં. એટલું જ નહીં, કોઈ પણ સરકારી અધિકારીનું નામ પણ લઈ શકે નહીં. નિયમ 352(11) મુજબ, કોઈપણ સભ્ય સ્પીકરની પરવાનગી વિના કોઈપણ લેખિત ભાષણ વાંચી શકશે નહીં.

સાંસદ બીજું શું ન કરી શકે? - નિયમ બુલનો નિયમ 353 જણાવે છે કે, કોઈ પણ સભ્ય કોઈ પણ વ્યક્તિ વિરુદ્ધ કોઈ અપમાનજનક ટિપ્પણી અથવા આરોપ મૂકશે નહીં સિવાય કે તેની પાસે સ્પીકરની મંજૂરી હોય.

નિયમ 354 મુજબ, કોઈપણ સભ્ય રાજ્યસભામાં આપેલા ભાષણનો ઉલ્લેખ લોકસભામાં કરશે નહીં સિવાય કે તે કોઈ મંત્રી દ્વારા આપવામાં આવે અથવા કોઈ નીતિ સાથે સંબંધિત ન હોય. આવા સમયે, નિયમ 355 કહે છે કે, જો કોઈ સભ્ય ચર્ચા દરમિયાન અન્ય સભ્યને પ્રશ્ન પૂછવા માંગે છે, તો તે ફક્ત સ્પીકરના માધ્યમથી જ પ્રશ્ન પૂછી શકે છે.

નિયમ 356 શું કહે છે? - રાહુલ ગાંધીના ભાષણ દરમિયાન નિયમ 356નો પણ ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો હતો. કેન્દ્રીય મંત્રી ભૂપેન્દ્ર યાદવે લોકસભા સ્પીકર ઓમ બિરલાની સામે નિયમ 356નો ઉલ્લેખ કર્યો હતો. આ નિયમ કહે છે કે, જો કોઈ સભ્ય ભાષણ દરમિયાન વારંવાર અસંગત વાત કરે છે, તો સ્પીકર તેને પોતાનું ભાષણ રોકવાનો નિર્દેશ આપી શકે છે.

English summary

During Rahul Gandhi's speech, the rule book came out repeatedly, know the rules of speaking in Parliament