First Republic Day of India: ભારતે કેવી રીતે મનાવ્યો હતો પ્રથમ ગણતંત્ર દિવસ?

ભારતનો 73મો ગણતંત્ર દિવસ 26 જાન્યુઆરી 2023ના રોજ ઉજવવામાં આવશે. દર વર્ષની જેમ આ વર્ષે પણ ખાસ પરેડનું આયોજન કરવામાં આવશે. પરંતુ પ્રથમ ગણતંત્ર દિવસની ઉજવણી દેશવાસીઓ માટે નોંધપાત્ર હતી.

ભારતનું બંધારણ 26 નવેમ્બર 1949ના રોજ તૈયાર કરવામાં આવ્યું હતું, જેના પર 24 જાન્યુઆરી 1950ના રોજ બંધારણ સભાના તમામ 308 સભ્યોએ હસ્તાક્ષર કર્યા હતા. બે દિવસ પછી, 26 જાન્યુઆરીએ, ભારતે આ બંધારણ અપનાવ્યું, જેના પછી ભારતને સ્વતંત્ર ગણતંત્ર તરીકે માન્યતા આપવામાં આવી. તેથી જ દર વર્ષે 26 જાન્યુઆરીને પ્રજાસત્તાક દિવસ તરીકે ઉજવવામાં આવે છે. આ દિવસે ભારતનું બંધારણ અમલમાં આવ્યું હતું, જેના કારણે આ દિવસ આપણા બધા ભારતીયો માટે ખાસ છે. નોંધપાત્ર રીતે ભારતનું બંધારણ વિશ્વનું સૌથી મોટું લેખિત બંધારણ છે.

આ વર્ષે અમે 73મા પ્રજાસત્તાક દિવસની ઉજવણી સુરક્ષા દળો, વિવિધ રાજ્યો અને સરકારી વિભાગો દ્વારા રાષ્ટ્રપતિ ભવન અને દિલ્હીમાં ઈન્ડિયા ગેટ વચ્ચેના માર્ગ પર પરેડ અને ઝાંખીઓ સાથે કરીશું, જે અગાઉ રાજપથ તરીકે ઓળખાતું હતું અને હવે કુષ્ટીપથ તરીકે ઓળખાતું હતું. લગભગ દર વર્ષે આ અવસર પર વિદેશી રાજ્યના વડા અથવા કોઈ અગ્રણી વ્યક્તિને વિશેષ અતિથિ તરીકે બોલાવવામાં આવે છે.

26 જાન્યુઆરી 1950ના રોજ સવારે 10.18 કલાકે ભારતના તત્કાલીન ગવર્નર જનરલ સી. રાજગોપાલાચારીએ ભારતને 'સાર્વભૌમ લોકશાહી ગણરાજ્ય' જાહેર કર્યું. તેમના સંબોધનમાં, સી. રાજગોપાલાચારીએ કહ્યું, "આથી જાહેર કરવામાં આવે છે કે જાન્યુઆરી, 1950 ના આ છવ્વીસમા દિવસથી ભારત એક સાર્વભૌમ લોકશાહી પ્રજાસત્તાક બનશે, અને સંઘ અને તેના ઘટક એકમો, રાજ્યો, સરકારની તમામ સત્તાઓનો ઉપયોગ કરશે." તે બંધારણની જોગવાઈઓ અનુસાર કાર્યોનો ઉપયોગ કરશે અને તેનું સંચાલન કરશે."

6 મિનિટ પછી, રાષ્ટ્રપતિ ભવનના દરબાર હોલમાં દેશના પ્રથમ રાષ્ટ્રપતિ ડૉ. રાજેન્દ્ર પ્રસાદ અને દેશના પ્રથમ મુખ્ય ન્યાયાધીશ હરિલાલ કાણિયાએ શપથ લીધા. રાષ્ટ્રપતિના શપથ ગ્રહણ બાદ ગવર્નર જનરલનો ધ્વજ નીચે ઉતારવામાં આવે છે અને રાષ્ટ્રપતિ ભવન પર રાષ્ટ્રપતિનો ધ્વજ લહેરાવવામાં આવે છે. આ પછી 31 બંદૂકોની સલામી સાથે રાષ્ટ્રગીત ગાઇને દેશને પ્રજાસત્તાક જાહેર કરવામાં આવ્યો હતો.

થોડી વાર પછી, સવારે 10.38 વાગ્યે, રાષ્ટ્રપતિ ડૉ. રાજેન્દ્ર પ્રસાદ, વડા પ્રધાન જવાહરલાલ નેહરુ અને મુખ્ય ન્યાયાધીશ હરિલાલ કાનિયા, દેશના પ્રથમ કેબિનેટ અને વક્તા તેમજ સર્વોચ્ચ અદાલતના તમામ ન્યાયાધીશો, ભારતના ઑડિટર જનરલની હાજરીમાં શપથ લીધા હતા. સમારોહ યોજાયો હતો. પ્રથમ મંત્રીમંડળના શપથ ગ્રહણ પછી, રાષ્ટ્રપતિએ સશસ્ત્ર દળો માટે ત્રણ વીરતા પુરસ્કારોની જાહેરાત કરી, પરમ વીર ચક્ર, મહાવીર ચક્ર અને વીર ચક્ર, જે સશસ્ત્ર દળોમાં ઉત્કૃષ્ટ યોગદાન આપનાર વીર સૈનિકોને આપવામાં આવે છે. .

ભારતના રાષ્ટ્રપતિ 26 જાન્યુઆરી 1950 ના રોજ બપોરે ઇરવિન સ્ટેડિયમ (હવે મેજર ધ્યાનચંદ સ્ટેડિયમ) પહોંચ્યા અને ભારતના પ્રથમ પ્રજાસત્તાક દિવસના વિશેષ અતિથિ ઇન્ડોનેશિયાના રાષ્ટ્રપતિ સુકર્નોનું સ્વાગત કર્યું. બંને દેશોના રાષ્ટ્રપતિઓએ 6 ઘોડાની ગાડીમાં બેસીને સ્ટેડિયમમાં હાજર હજારો લોકોનું અભિવાદન સ્વીકાર્યું હતું. આ પછી તરત જ દેશના પ્રથમ ગણતંત્ર દિવસ પર ડૉ.રાજેન્દ્ર પ્રસાદે ત્રિરંગો ધ્વજ ફરકાવ્યો. આ સમગ્ર સમારોહના આયોજક દેશના પ્રથમ રક્ષા મંત્રી બલદેવ સિંહ હતા. આ પ્રથમ ગણતંત્ર દિવસ પરેડનું આયોજન ઈરવિન સ્ટેડિયમમાં જ કરવામાં આવ્યું હતું, જેમાં લગભગ 15,000 સામાન્ય નાગરિકો દર્શક તરીકે હાજર રહ્યા હતા.

ધ્વજ ફરકાવ્યા બાદ રાષ્ટ્રપતિએ દેશના પ્રથમ વીરતા પુરસ્કારોની જાહેરાત કરી હતી. મેજર સોમનાથ શર્મા (મરણોત્તર) અને લાન્સ નાઈક કરમ સિંહ (મરણોત્તર) ને પરમવીર ચક્ર, દેશનો પ્રથમ સર્વોચ્ચ વીરતા પુરસ્કાર એનાયત કરવામાં આવ્યો હતો. આ બંને વીરોને 1948માં પાકિસ્તાન સાથેના પ્રથમ યુદ્ધમાં હિંમત બતાવવા બદલ સન્માનિત કરવામાં આવ્યા હતા. એવોર્ડ સમારોહ પછી, દેશના રાષ્ટ્રપતિને અભિવાદન કરવા માટે પ્રથમ ઔપચારિક પરેડ યોજવામાં આવી હતી અને ટેબ્લોક્સ કાઢવામાં આવી હતી.

પ્રથમ પ્રજાસત્તાક દિવસની પરેડનું મુખ્ય આકર્ષણ બોર્ડર સિક્યુરિટી ફોર્સ (BSF) ની પરેડ ટુકડી હતી, જેમાં ઊંટોની ટુકડી સામેલ હતી. તે સમયે ભારતીય સેનામાં ઊંટોની ટુકડી સામેલ હતી. 26 જાન્યુઆરી 1950ની સાંજે, રાષ્ટ્રપતિ ડૉ. રાજેન્દ્ર પ્રસાદે નવા પ્રજાસત્તાક દિવસ અને છેલ્લા ગવર્નર જનરલ ચક્રવર્તી રાજગોપાલાચારીના માનમાં ભોજન સમારંભનું આયોજન કર્યું હતું, જેમાં વડા પ્રધાન સહિત દેશના પ્રતિષ્ઠિત મહેમાનોએ હાજરી આપી હતી. આ રીતે ભારતના પ્રથમ ગણતંત્ર દિવસની ઉજવણી કરવામાં આવી અને દેશને તેનું બંધારણ મળ્યું.

English summary

How India celebrated the first Republic Day