Union Budget 2024: સંસદમાં નિર્મલા સીતારમણે બજેટ રજૂ કર્યું, વાંચો હાઇલાઇટસ

Updated: Tuesday, July 23, 2024, 13:15 [IST]

Budget 2024 Current Updates: નાણામંત્રી નિર્મલા સીતારમણ રેકોર્ડ 7મી વખત દેશનું સામાન્ય બજેટ રજૂ કરી રહ્યા છે. બજેટ રજૂ કરતી વખતે નાણામંત્રી નિર્મલા સીતારમણે જણાવ્યું હતું કે, મોદી સરકાર સતત ત્રીજી વખત સત્તામાં આવી છે. આ બજેટ ગરીબો, મહિલાઓ, યુવાનો અને ખેડૂતો પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરે છે.

નાણાપ્રધાન નિર્મલા સીતારમણે જણાવ્યું હતું કે, ભારતનો આર્થિક વિકાસ અપવાદ તરીકે ચાલુ રહ્યો છે અને આગામી વર્ષોમાં પણ તે રહેશે. ભારતનો ફુગાવો નીચો અને સ્થિર છે અને 4 ટકાના લક્ષ્ય તરફ આગળ વધી રહ્યો છે.

અત્યાર સુધીના બજેટમાં શું છે?

32 પાક માટે 109 જાતો લોન્ચ કરશે.
કૃષિ ક્ષેત્રનો વિકાસ પ્રથમ પ્રાથમિકતા છે.
રોજગાર વધારવા પર સરકારનું ધ્યાન. રોજગાર વધારવો એ સરકારની પ્રાથમિકતા છે.
યુવાનો માટે 2 લાખ કરોડ, 5 રાજ્યોમાં કિસાન ક્રેડિટ કાર્ડ

બજેટમાં કૃષિ ક્ષેત્ર માટે 1.5 લાખ કરોડ રૂપિયાની જોગવાઈ - ખેડૂતો અને કૃષિ ક્ષેત્ર માટે બજેટમાં 1.52 લાખ કરોડ રૂપિયાની જોગવાઈ કરવામાં આવી છે. આ ભંડોળથી કૃષિ અને સંબંધિત ક્ષેત્રો માટે યોજનાઓ બનાવવામાં આવશે.

પ્રથમ વખત નોકરી શોધનારાઓને ભેટ - સરકારની નવ પ્રાથમિકતાઓમાંની એક રોજગાર અને કૌશલ્ય વિકાસ છે. આ અંતર્ગત પહેલીવાર નોકરી શોધનારાઓને મોટી મદદ મળવા જઈ રહી છે.

પ્રથમ વખત ઔપચારિક ક્ષેત્રમાં નોકરી શરૂ કરનારાઓને એક મહિનાનો પગાર આપવામાં આવશે. આ પગાર ડાયરેક્ટ બેનિફિટ ટ્રાન્સફર દ્વારા ત્રણ હપ્તામાં આપવામાં આવશે. તેની મહત્તમ રકમ 15 હજાર રૂપિયા હશે. EPFOમાં નોંધાયેલા લોકોને આ મદદ મળશે. પાત્રતા મર્યાદા 1 લાખ રૂપિયા પ્રતિ માસ હશે. તેનાથી 2.10 કરોડ યુવાનોને ફાયદો થશે.

એજ્યુકેશન લોન માટે 10 લાખ રૂપિયા સુધીની લોન મળશે - સરકાર દેશની ઉચ્ચ શૈક્ષણિક સંસ્થાઓમાં શિક્ષણ માટે નાણાકીય સહાય પૂરી પાડશે. એજ્યુકેશન લોન પર નાણા મંત્રી નિર્મલા સીતારમણે કહ્યું, 'સરકાર ઘરેલુ સંસ્થાઓમાં ઉચ્ચ શિક્ષણ માટે 10 લાખ રૂપિયા સુધીની લોન માટે નાણાકીય સહાય આપશે.'

શિક્ષણ, રોજગાર અને કૌશલ્ય માટે રૂ. 1.48 લાખ કરોડની જોગવાઈ - નાણામંત્રી નિર્મલા સીતારમને કહ્યું કે, 'મને 2 લાખ કરોડ રૂપિયાના કેન્દ્રીય ખર્ચ સાથે 5 વર્ષમાં 4.1 કરોડ યુવાનો માટે રોજગાર, કૌશલ્ય અને અન્ય તકોની સુવિધા માટે 5 યોજનાઓ અને પહેલોની જાહેરાત કરતાં આનંદ થાય છે. આ વર્ષે અમે શિક્ષણ, રોજગાર અને કૌશલ્ય માટે 1.48 લાખ કરોડ રૂપિયાની જોગવાઈ કરી છે.

#WATCH वित्त मंत्री निर्मला सीतारमण ने कहा, "मुझे 2 लाख करोड़ रुपये के केंद्रीय परिव्यय के साथ 5 वर्षों में 4.1 करोड़ युवाओं के लिए रोजगार, कौशल और अन्य अवसरों की सुविधा के लिए 5 योजनाओं और पहलों के प्रधानमंत्री पैकेज की घोषणा करते हुए खुशी हो रही है। इस वर्ष हमने शिक्षा, रोजगार… pic.twitter.com/JW3POFGXnu
— ANI_HindiNews (@AHindinews) July 23, 2024

બિહાર માટે ઘણી મોટી જાહેરાતો કરી - બિહારના રોડ કનેક્ટિવિટી પ્રોજેક્ટ માટે 26 હજાર કરોડ રૂપિયા આપવાની જાહેરાત. આનાથી પટના-પૂર્ણિયા એક્સપ્રેસવે, બક્સર-ભાગલપુર એક્સપ્રેસવેનો વિકાસ થશે. બોધગયા, રાજગીર, વૈશાલી અને દરભંગા રોડ કનેક્ટિવિટી પ્રોજેક્ટ પણ વિકસાવવામાં આવશે. તે બક્સરમાં ગંગા નદી પર વધારાનો બે-લેન પુલ બનાવવામાં પણ મદદ કરશે.

બિહારમાં 21 હજાર 400 કરોડ રૂપિયાના ખર્ચે પાવર પ્રોજેક્ટ શરૂ કરવામાં આવશે. આમાં પીરપેંટી ખાતે 2400 મેગાવોટનો નવો પ્લાન્ટ સ્થાપવાનો પણ સમાવેશ થાય છે. બિહારમાં નવા એરપોર્ટ, મેડિકલ કોલેજ અને સ્પોર્ટ્સ ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર પણ બનાવવામાં આવશે. મૂડી રોકાણોને ટેકો આપવા માટે વધારાની ફાળવણી આપવામાં આવશે. બહુપક્ષીય વિકાસ બેંકો પાસેથી બાહ્ય સહાય માટે બિહાર સરકારની વિનંતી પર ઝડપથી પ્રક્રિયા કરવામાં આવશે.

આંધ્ર પ્રદેશ માટે બજેટમાં શું છે? - આંધ્રપ્રદેશ માટેના બજેટની જાહેરાત કરતા, નાણાપ્રધાન નિર્મલા સીતારમણે કહ્યું કે, સરકારે આંધ્ર પ્રદેશ પુનર્ગઠન અધિનિયમની પ્રતિબદ્ધતાઓને પૂર્ણ કરવા માટે સંકલિત પ્રયાસ કર્યો છે. બહુપક્ષીય વિકાસ એજન્સીઓ દ્વારા આંધ્રપ્રદેશને નાણાકીય સહાયની સુવિધા આપશે. ચાલુ નાણાકીય વર્ષમાં 15 હજાર કરોડ રૂપિયા અને આગામી વર્ષોમાં વધારાનું ભંડોળ પૂરું પાડવામાં આવશે.

પોલાવરમ સિંચાઈ યોજનાને વહેલી તકે પૂર્ણ કરવા માટે સંપૂર્ણપણે પ્રતિબદ્ધ. તેનાથી આપણા દેશને ખાદ્ય સુરક્ષામાં પણ મદદ મળશે. વિશાખાપટ્ટનમ-ચેન્નઈ ઈન્ડસ્ટ્રીયલ કોરિડોરમાં કોપર્થી વિસ્તારમાં ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર પર ભાર. આર્થિક વિકાસ માટે મૂડી રોકાણ માટે એક વર્ષ સુધી વધારાની ફાળવણી. અધિનિયમમાં રાયલસીમા, પ્રકાશમ અને ઉત્તર કોસ્ટલ આંધ્ર પ્રદેશના પછાત વિસ્તારો માટે અનુદાન.

આગામી પાંચ વર્ષમાં એક કરોડ યુવાનોને ટોપ-500 કંપનીઓમાં ઇન્ટર્નશિપની તક મળશે - નાણામંત્રી નિર્મલા સીતારમણે તેમના બજેટ ભાષણમાં કહ્યું હતું કે, સરકાર આગામી પાંચ વર્ષમાં ટોપ-500 કંપનીઓમાં એક કરોડ યુવાનોને ઇન્ટર્નશિપની તક આપશે. આ ઇન્ટર્નશિપ 12 મહિના માટે હશે.

આમાં, યુવાનોને વ્યવસાયના વાસ્તવિક વાતાવરણને જાણવાની અને વિવિધ વ્યવસાયોના પડકારોનો સામનો કરવાની તક મળશે. આ અંતર્ગત યુવાનોને દર મહિને 5000 રૂપિયાનું ભથ્થું પણ આપવામાં આવશે. આટલું જ નહીં, તેમને છ હજાર રૂપિયા એકમ મદદ તરીકે આપવામાં આવશે. કંપનીઓએ તેમની કોર્પોરેટ સામાજિક જવાબદારીના ભાગરૂપે તાલીમ ખર્ચ અને 10 ટકા ઇન્ટર્નશિપ ખર્ચ સહન કરવો પડશે.

બિહારના પીરપેન્ટીમાં 2400 મેગાવોટનો નવો પાવર પ્લાન્ટ બનાવવામાં આવશે - નાણાપ્રધાન નિર્મલા સીતારમણે કહ્યું, બિહારના પીરપેંટી ખાતે રૂ. 21,400 કરોડના ખર્ચે 2400 મેગાવોટનો નવો પાવર પ્લાન્ટ સ્થાપવા સહિત પાવર પ્રોજેક્ટ્સ હાથ ધરવામાં આવશે. બિહારમાં નવા એરપોર્ટ, મેડિકલ કોલેજ અને સ્પોર્ટ્સ ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર બનાવવામાં આવશે.

બહુપક્ષીય વિકાસ બેંકો પાસેથી બાહ્ય સહાય માટેની બિહાર સરકારની વિનંતીઓ પર ઝડપથી પ્રક્રિયા કરવામાં આવશે... અમારી સરકારે આંધ્ર પ્રદેશ પુનર્ગઠન અધિનિયમમાં આપેલી પ્રતિબદ્ધતાઓને પરિપૂર્ણ કરવાના પ્રયાસો કર્યા છે. રાજ્યની મૂડીની જરૂરિયાતને ઓળખીને, અમે બહુપક્ષીય એજન્સીઓ દ્વારા વિશેષ નાણાકીય સહાયની સુવિધા આપીશું. વર્તમાન નાણાકીય વર્ષમાં, ભાવિ વર્ષોમાં વધારાની રકમ સાથે રૂ. 15,000 કરોડની જોગવાઈ કરવામાં આવશે. અમારી સરકાર આંધ્રપ્રદેશ અને તેના ખેડૂતો માટે જીવનરેખા સમાન પોલાવરમ સિંચાઈ પરિયોજના વહેલી તકે પૂર્ણ કરવા અને ભંડોળ પૂરું પાડવા માટે સંપૂર્ણપણે પ્રતિબદ્ધ છે.'

સૂર્યોદય મફત વીજળી યોજના શરૂ - મફત સૌર વીજળી યોજના પર નાણામંત્રી નિર્મલા સીતારમણે કહ્યું, 'પ્રધાનમંત્રી સૂર્યઘર મફત વીજળી યોજના શરૂ કરવામાં આવી છે, જે હેઠળ છત પર સોલાર પેનલ લગાવવામાં આવશે, જેના કારણે 1 કરોડ પરિવારો 300 યુનિટ સુધી વીજળી મેળવી શકશે. દર મહિને મફત વીજળી. આ યોજના તેને વધુ પ્રોત્સાહન આપશે.

ધાર્મિક પ્રવાસન વધારવા પર સરકારનો ભાર - પર્યટનના વિકાસ પર કેન્દ્ર સરકારનું વિશેષ ધ્યાન છે. મહાબોધિ મંદિર માટે કોરિડોર બનાવવાની જાહેરાત કરવામાં આવી છે. ગયાના વિષ્ણુપદ મંદિર માટે કોરિડોર બનાવવામાં આવશે. આ કાશી વિશ્વનાથ કોરિડોરના વિકાસ પર આધારિત હશે.

ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર વિકાસ પર સરકારનું ધ્યાન - નાણામંત્રી નિર્મલા સીતારમણે કહ્યું, મજબૂત ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર બનાવવા માટે નોંધપાત્ર રોકાણ કરવામાં આવ્યું છે. ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર ડેવલપમેન્ટ માટે મૂડી ખર્ચ માટે રૂપિયા 11 લાખ કરોડથી વધુ ફાળવવામાં આવ્યા છે. આ આપણા જીડીપીના 3.4 ટકા હશે. ખાનગી ક્ષેત્ર દ્વારા ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરમાં ખાનગી રોકાણને પ્રોત્સાહન આપવામાં આવશે અને આ માટે ધિરાણ અને સક્ષમ નીતિઓ બનાવવામાં આવશે.

સુપર ક્રિટિકલ ટેક્નોલોજીના આધારે થર્મલ પ્લાન્ટ બનાવવામાં આવશે - નાણાપ્રધાન સીતારમણે કહ્યું, 'NTPC અને BHEL વચ્ચેનું સંયુક્ત સાહસ AUSC (એડવાન્સ્ડ અલ્ટ્રા સુપરક્રિટિકલ) ટેક્નોલોજીનો ઉપયોગ કરીને 100 મેગાવોટનો કોમર્શિયલ થર્મલ પાવર પ્લાન્ટ સ્થાપશે.'

નાદારીના કેસ માટે સંકલિત ટેકનોલોજી પ્લેટફોર્મ બનાવવામાં આવશે - નાણાપ્રધાન નિર્મલા સીતારમણે કહ્યું, 'નાદારી અને નાદારી કોડ હેઠળ પરિણામો સુધારવા માટે એક સંકલિત ટેક્નોલોજી પ્લેટફોર્મની સ્થાપના કરવામાં આવશે. ડેટ રિકવરી ટ્રિબ્યુનલને મજબૂત બનાવવામાં આવશે અને વસૂલાતને ઝડપી બનાવવા માટે વધારાની ટ્રિબ્યુનલની સ્થાપના કરવામાં આવશે.

પ્રધાનમંત્રી ગ્રામ સડક યોજના તબક્કો 4 શરૂ કરવામાં આવશે - નાણાપ્રધાન નિર્મલા સીતારમણે કહ્યું, '25,000 ગ્રામીણ વસવાટને તમામ હવામાનમાં રસ્તાઓ આપવા માટે પ્રધાનમંત્રી ગ્રામ સડક યોજનાનો તબક્કો 4 શરૂ કરવામાં આવશે. બિહારમાં અવારનવાર પૂર આવે છે.

નેપાળમાં પૂર નિયંત્રણ માળખાં બનાવવાની યોજના હજુ આગળ વધી નથી. અમારી સરકાર અંદાજિત 11,500 કરોડ રૂપિયાના ખર્ચે નાણાકીય સહાય પૂરી પાડશે.

આસામ, જે દર વર્ષે પૂરનો સામનો કરે છે, તેને પૂર વ્યવસ્થાપન અને સંબંધિત પ્રોજેક્ટ્સ માટે સહાય મળશે. હિમાચલ પ્રદેશ, જેણે પૂરને કારણે વ્યાપક નુકસાન સહન કર્યું છે, તેને પણ બહુપક્ષીય સહાય દ્વારા પુનર્નિર્માણ માટે સમર્થન મળશે. વધુમાં, ઉત્તરાખંડ, જે ભૂસ્ખલન અને વાદળ ફાટવાના કારણે વ્યાપક નુકસાન થયું છે, તેને જરૂરી સહાય પૂરી પાડવામાં આવશે.

સોના-ચાંદી સહિતની આ વસ્તુઓ સસ્તી થશે - મોબાઈલ ફોન અને ઉપકરણોના સ્થાનિક ઉત્પાદનમાં વધારો થયો છે. મોબાઈલ ફોન અને મોબાઈલ ચાર્જર પરની કસ્ટમ ડ્યુટી ઘટાડવામાં આવશે. નાણામંત્રીએ કહ્યું, હું મોબાઈલ ફોન, મોબાઈલ PCBS અને મોબાઈલ ચાર્જર પર BCD ઘટાડીને 15 ટકા કરવાનો પ્રસ્તાવ મૂકું છું.

કેન્સરના દર્દીઓ માટે વધુ ત્રણ દવાઓને કસ્ટમ ડ્યુટીમાંથી સંપૂર્ણ મુક્તિ આપવામાં આવશે. એક્સ-રે ટ્યુબ અને ફ્લેટ પેનલ ડિટેક્ટર્સ પર પણ કસ્ટમ ડ્યૂટી ઘટાડવામાં આવશે. સોના અને ચાંદી પરની કસ્ટમ ડ્યૂટી 6 ટકા અને પ્લેટિનમ પર 6.4 ટકા ઘટશે.

રાજકોષીય ખાધ જીડીપીના 4.9 ટકા રહેવાનો અંદાજ છે - નાણાપ્રધાન નિર્મલા સીતારમણે કહ્યું, 2024-25 સુધીમાં રાજકોષીય ખાધ GDPના 4.9 ટકા રહેવાનો અંદાજ છે. ખાધને 4.5 ટકાથી નીચે લાવવાનું લક્ષ્ય છે.

ઈ-કોમર્સ ઓપરેટરો માટે TDS 1 ટકા થી ઘટાડીને 0.1 ટકા - ટેક્સ સિસ્ટમ પર, નાણા મંત્રીએ કહ્યું કે, ચેરિટી કેસમાં બે અલગ સિસ્ટમને બદલે એક ટેક્સ મુક્તિ સિસ્ટમ હશે. ઉપરાંત, વિવિધ ચૂકવણીઓ માટે, પાંચ ટકા ટીડીએસને બદલે બે ટકા ટીડીએસની જોગવાઈ હશે.

મ્યુચ્યુઅલ ફંડ અથવા યુટીઆઈની પુનઃખરીદી પર -20 ટકા TDS પાછી ખેંચી લેવામાં આવી - ઈ-કોમર્સ ઓપરેટરો માટે TDS 1 ટકાથી ઘટાડીને 0.1 ટકા કરવામાં આવ્યો છે. ઉપરાંત, TDS ભરવામાં વિલંબને ગુનો ગણવામાં આવશે નહીં.

આવકવેરા અધિનિયમ 1961ની સમીક્ષા કરવામાં આવશે - નાણામંત્રીએ કહ્યું કે, આવક વેરા અધિનિયમ 1961ની વ્યાપક સમીક્ષા કરવામાં આવશે. જે ટેક્સ સંબંધિત વિવાદો અને મુકદ્દમામાં ઘટાડો કરશે. તેને 6 મહિનામાં પૂર્ણ કરવાની દરખાસ્ત છે. નાણામંત્રીએ કહ્યું કે, લોંગ ટર્મ કેપિટલ ગેઈન્સ ટેક્સ 10 થી વધારીને 12.5 ટકાકરવામાં આવ્યો છે અને લોંગ ટર્મ કેપિટલ ગેઈન્સ મુક્તિ 1 લાખ રૂપિયાથી વધારીને 1.25 લાખ રૂપિયા કરવામાં આવી છે. શોર્ટ ટર્મ કેપિટલ ગેઈન ટેક્સ 15 ટકાથી વધીને 20 ટકા થયો હતો.

આ જોગવાઈ ટેક્સ સ્લેબ હેઠળ કરવામાં આવી - નવી કર પ્રણાલીમાં વ્યક્તિગત આવકવેરાના દરો પર, નાણા પ્રધાન સીતારમણે કહ્યું, નવી કર પ્રણાલી હેઠળ, ટેક્સ દરનું માળખું એવું હશે કે 0 થી 3 લાખ રૂપિયાની વચ્ચે કોઈ ટેક્સ નહીં હોય. 3-7 લાખ રૂપિયાની આવક પર 5 ટકા અને 7-10 લાખ રૂપિયાની આવક પર 10 ટકા ટેક્સ લાગશે. 10-12 લાખ રૂપિયાની વાર્ષિક આવક પર 15 ટકા, 12-15 લાખ રૂપિયાની વાર્ષિક આવક પર 20 ટકા અને 15 લાખ રૂપિયાથી વધુની આવક પર 30 ટકા આવક વેરો લાગશે. સરકારે સ્ટાન્ડર્ડ ડિડક્શન 50 હજાર રૂપિયાથી વધારીને 75 હજાર રૂપિયા કરી દીધું છે.

ફેમિલી પેન્શન પર છૂટની મર્યાદા 15 હજાર રૂપિયાથી વધારીને 25 હજાર રૂપિયા કરવામાં આવી રહી છે. નાણામંત્રીએ કહ્યું કે આ બે ફેરફારોને ચાર કરોડ કર્મચારીઓ અને પેન્શનરોને ફાયદો થશે.

રોકાણકારોની તમામ શ્રેણીઓ પર એન્જલ ટેક્સ નાબૂદ કરવાની દરખાસ્ત કરવામાં આવી છે. તેનાથી દેશના સ્ટાર્ટઅપ્સને ફાયદો થશે અને સ્ટાર્ટઅપ કલ્ચરને પ્રોત્સાહન મળશે.

બજેટ પર વિપક્ષની પ્રતિક્રિયા - કોંગ્રેસ સાંસદ ઈમરાન મસૂદે કેન્દ્રીય બજેટ પર કહ્યું, 'આ બજેટ નીતિશ કુમાર અને ચંદ્રબાબુ નાયડુથી ડરે છે. તેમની પાસે પોતાનું કોઈ વિઝન નથી, કહેવા જેવું ઘણું છે, હવે જોવાનું એ રહેશે કે તેઓ તેનો અમલ કેવી રીતે કરશે.

ટીએમસી સાંસદ કલ્યાણ બેનર્જીએ કહ્યું, 'આ 'સેવ ચેર' બજેટ છે. આ બજેટ એનડીએ, નીતીશ કુમાર અને ચંદ્રબાબુ નાયડુને પોતાની સાથે રાખવા માટે છે, આ બજેટ દેશ માટે નથી. બંગાળ માટે કંઈ નથી, તેઓ બંગાળને સહન કરી શકતા નથી, તેઓ બંગાળમાંથી નાશ પામશે.