Religious Conversion: ધર્માંતરણ પછી છત્તીસગઢમાં હંગામો, RSS, BJP અને કોંગ્રેસે શું કહ્યું?

છત્તીસગઢના નારાયણપુરમાં ધર્મ પરિવર્તનના મુદ્દે આદિવાસીઓમાં ભારે નારાજગી જોવા મળી હતી. ટોળાએ અહીં સ્થિત એક ચર્ચમાં તોડફોડ કરી હતી. આ દરમિયાન પ્રદર્શનકારીઓને રોકવા માટે ઘટનાસ્થળે પહોંચેલા નારાયણપુરના એસપી સદાનંદ કુમાર પર પણ ટોળાએ હુમલો કરીને ઘાયલ કર્યા હતા. હકીકતમાં, 31 ડિસેમ્બર, 2022 ના રોજ, તમામ આદિવાસી સમાજને ધર્માંતરણની બાબતની જાણ થઈ, આદિવાસી સમાજના લોકોએ તેનો વિરોધ કર્યો. આ દરમિયાન એક ખાસ ધર્મના લોકો દ્વારા તેની પર હુમલો કરવામાં આવ્યો અને મામલો ગરમાયો હતો.

ખ્રિસ્તી બન્યા, ધર્મ બદલ્યો પણ નામ નહીં?

છત્તીસગઢ, મધ્યપ્રદેશ, ઓડિશા, ઝારખંડ અને પશ્ચિમ બંગાળ સહિતના ઘણા રાજ્યોમાં વનવાસીઓનું ધર્માંતરણ સૌથી નરમ લક્ષ્ય છે. વસ્તી ગણતરીના ડેટા અનુસાર, 1991 થી, છત્તીસગઢ, ઝારખંડ અને ઓડિશામાં ખ્રિસ્તીઓની વસ્તી ઝડપથી વધી છે.

ઘણા વનવાસીઓ ધર્મમાં પરિવર્તિત થાય છે પરંતુ તેમના નામ બદલાતા નથી જેથી તેઓ અનામતનો લાભ લઈ શકે. વર્ષ 1950માં એક કાયદો બનાવવામાં આવ્યો હતો કે જો કોઈ SC-ST હિંદુ ધર્મ છોડી દેશે તો તેને અનામતનો લાભ નહીં મળે. ત્યારબાદ વર્ષ 1956માં આ કાયદામાં સુધારો કરવામાં આવ્યો હતો. આ મુજબ જો કોઈ શીખ ધર્મ અપનાવે છે તો તેને અનામતની સુવિધા આપવામાં આવશે. ત્યારબાદ 1990માં બૌદ્ધ ધર્મ અપનાવવા પર એસસી-એસટીને અનામતની સુવિધા આપવામાં આવી. બીજી તરફ, SC-ST લોકોને ઇસ્લામ ધર્મ અપનાવીને ખ્રિસ્તી બન્યા પછી અનામતનો લાભ મળતો નથી. આ કારણે તેઓ પોતાનો ધર્મ બદલી નાખે છે પરંતુ તે દરેકને જણાવતા નથી.

'ધર્મ બદલાયો નથી, તેઓ માત્ર ખ્રિસ્તી ધર્મ પ્રમાણે પૂજા કરે છે'

છત્તીસગઢ ક્રિશ્ચિયન ફોરમના પ્રમુખ અરુણ પન્નાલાલ કહે છે કે કલેક્ટરની પરવાનગીથી જ કોઈ વ્યક્તિનું ધર્મપરિવર્તન થઈ શકે છે, પરંતુ રાજ્યમાં મોટી સંખ્યામાં એવા લોકો છે જેમણે ધર્મપરિવર્તન કરાવ્યું નથી, પરંતુ તેઓ નિયમિતપણે ચર્ચમાં આવે છે અને અમારા નિયમોનું પાલન કરે છે. પૂજા પ્રણાલી ચાલો અપનાવીએ ત્યાં તેમણે ઈટીવીને આપેલા ઈન્ટરવ્યુમાં જણાવ્યું કે રાજ્યમાં 12 લાખ 75 હજાર ખ્રિસ્તીઓ છે. જ્યારે 2011ની વસ્તી ગણતરી મુજબ 4.90 લાખ ખ્રિસ્તીઓ હતા.

ધર્મપરીવર્તન પર બીજેપી-આરએસએસનો મત

ધર્માંતરણના મુદ્દે ભારતીય જનતા પાર્ટી ખુલ્લેઆમ પોતાનો મત વ્યક્ત કરે છે અને ધર્માંતરણનો વિરોધ કરે છે. તેનું જીવતું જાગતું ઉદાહરણ એ છે કે મોટાભાગના ભાજપ શાસિત રાજ્યોમાં અનેક કાયદા લાવી ધર્માંતરણ અને લવ-જેહાદ પર તોડ પાડવાના પ્રયાસો થઈ રહ્યા છે. ભાજપ એસસી-એસટીના ધર્માંતરણનો પણ ઘોર વિરોધી છે.

નવેમ્બર 2022માં જ, છત્તીસગઢના રાજનંદગાંવથી કોંગ્રેસના મેયર હેમા દેશમુખે એક સામૂહિક ધર્માંતરણ કાર્યક્રમમાં ભાગ લીધો હતો, જેનો વીડિયો વાયરલ થયો હતો. જેના પર ભાજપના રાષ્ટ્રીય પ્રવક્તા સુધાંશુ ત્રિવેદીએ કહ્યું કે કોંગ્રેસનો એક માત્ર ઈરાદો હિંદુ ધર્મ પ્રત્યે નફરત ફેલાવવાનો છે. બીજી તરફ કોંગ્રેસ ધર્માંતરણ મુદ્દે ક્યારેય ખુલીને બોલતી નથી. તેનો હંમેશા ભાજપ પર આરોપ લગાવે છે અને તેમના પર સાંપ્રદાયિકતા ફેલાવવાનો આરોપ લગાવે છે.

ધર્મ પરિવર્તન અંગે છત્તીસગઢના મુખ્યમંત્રી અને કોંગ્રેસના વરિષ્ઠ નેતા ભૂપેશ બઘેલે કહ્યું હતું કે જાતિ જન્મથી આપવામાં આવે છે. તે બદલી શકતા નથી. જો કે, દરેકને ધર્મ પસંદ કરવાનો અધિકાર છે. પહેલા રાજાશાહી હતી, પછી સજા, સિક્કો અને રાજાનો ધર્મ હતો, એવું લોકો માનતા હતા. તે સમય વીતી ગયો છે, અને હવે લોકશાહીમાં દરેકને પોતાનો ધર્મ પસંદ કરવાનો અધિકાર છે.

સંઘ પ્રમુખે શું કહ્યું?

લગભગ બે મહિના પહેલા જ્યારે આરએસએસના સરસંઘચાલક મોહન ભાગવત છત્તીસગઢ આવ્યા હતા, ત્યારે તેમણે કોઈનું નામ લીધા વિના ધર્માંતરણ પર નિર્વાસિતોને કહ્યું હતું કે અમારી નિર્દોષતાનો ફાયદો ઉઠાવીને છેતરપિંડી કરનારા લોકોથી તેઓ સાવધાન રહે. છેતરપિંડી કરનારા ઘણા લોકો છે. હવે આપણે જાગવું પડશે. તમારે તમારા દેશ અને ધર્મ માટે અડગ રહેવું પડશે. આપણે આપણા સંસ્કારો અને દેવી-દેવતાઓને ભૂલવા ન જોઈએ.

ધર્મપરીવર્તનને લઇ શું છે કેન્દ્રીય કાયદો?

આઝાદી પહેલા અંગ્રેજોએ ધર્મ પરિવર્તનને લઈને કોઈ કાયદો બનાવ્યો ન હતો, પરંતુ કેટલાક રજવાડાઓએ આ અંગે નિયમો અને નિયમો બનાવ્યા હતા. જેમાં રાયગઢ સ્ટેટ કન્વર્ઝન એક્ટ (1936), પટના ફ્રીડમ ઓફ રિલિજિયન એક્ટ (1942), ઉદયપુર સ્ટેટ એન્ટી કન્વર્ઝન એક્ટ જેવા કેટલાક કાયદા બનાવવામાં આવ્યા હતા, પરંતુ આઝાદી બાદ ધર્માંતરણ વિરોધી કાયદો પસાર કરવા માટે સંસદમાં ઘણી ચર્ચાઓ થઈ હતી. સર્વસંમત અભિપ્રાય પ્રાપ્ત થયો હતો અને ક્યારેય કોઈ બિલ પસાર થયું ન હતું. જો સીધી રીતે સમજીએ તો, કેન્દ્રીય સ્તરે એવો કોઈ કાયદો નથી, જે ધર્માંતરણ પર સીધો તિરાડ પાડી શકે.

નવેમ્બર 2022માં સુપ્રીમ કોર્ટમાં દાખલ કરવામાં આવેલા એફિડેવિટમાં કેન્દ્ર સરકારે કહ્યું હતું કે 9 રાજ્યોએ તેને રોકવા માટે કાયદો બનાવ્યો છે. કેન્દ્ર સરકાર પણ જરૂરી પગલાં લેશે. સુપ્રીમ કોર્ટના જૂના નિર્ણયને ટાંકીને કેન્દ્રએ કહ્યું છે કે ધર્મનો પ્રચાર કરવો એ મૂળભૂત અધિકાર છે, પરંતુ કોઈનો ધર્મ બદલવાનો અધિકાર નથી.

ધર્માંતરણને લઇ સંવિધાન શું કહે છે?

ભારતના બંધારણ મુજબ કલમ 25 થી 28 વચ્ચે ધર્મની સ્વતંત્રતાનો ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો છે. અનુચ્છેદ 25 જણાવે છે કે ભારતમાં દરેક વ્યક્તિને પોતાની સ્વતંત્ર ઇચ્છાથી કોઈપણ ધર્મનો ઉપદેશ, અભ્યાસ અને પ્રચાર કરવાની સ્વતંત્રતા છે.

ધર્માંતરણને લઇ છત્તીસગઢનો કાયદો

મધ્યપ્રદેશથી અલગ થયા બાદ છત્તીસગઢે મધ્યપ્રદેશમાં બનેલા ધર્માંતરણનો કાયદો અપનાવ્યો. આ કાયદા હેઠળ બળજબરીથી ધર્મ પરિવર્તન કરાવવા પર એક વર્ષ સુધીની જેલ અને 5,000 સુધીના દંડની જોગવાઈ હતી. તે જ સમયે, આ કાયદા હેઠળ, સગીર અને એસસી-એસટી સમુદાયની મહિલાઓના ધર્માંતરણ પર બે વર્ષની સજા અને 10,000 દંડ ભરવો પડશે. તે જ સમયે, વર્ષ 2006 માં, તેમાં પણ સુધારો કરવામાં આવ્યો હતો અને હવે રૂપાંતર કરતા પહેલા જિલ્લા મેજિસ્ટ્રેટની પરવાનગી લેવી ફરજિયાત કરવામાં આવી છે.

English summary

What did the RSS, BJP and Congress say about the riots in Chhattisgarh after the conversion?