NOTA ને સૌથી વધુ મત મળ્યા તો શું? સુપ્રીમ કોર્ટે ECI ને નોટીસ જારી કરી જવાબ માંગ્યો

NOTA ને લઈને સુપ્રીમ કોર્ટે ઈલેક્શન કમિશન ઓફ ઈન્ડિયાને નોટીસ જારી કરી છે. સુપ્રીમ કોર્ટે જવાબ માંગ્યો છે કે ઉમેદવાર કરતા નોટાને વધુ મત મળે તો શું?

સુપ્રીમ કોર્ટે 26 એપ્રિલે ચૂંટણી પંચને નોટિસ જારી કરી છે. આ નોટિસ ચોક્કસ મતવિસ્તારના ચૂંટણી પરિણામોને રદ કરવા અને જો કોઈની તરફેણમાં મહત્તમ મત ન પડે તો નવેસરથી ચૂંટણી યોજવા માટેના નિર્દેશોની માંગ કરતી અરજી પર જારી કરવામાં આવી.

લેખક અને પ્રેરક વક્તા શિવ ખેડા દ્વારા દાખલ કરાયેલ જાહેર હિતની અરજીમાં એ નિયમો ઘડવા માંગ કરાઈ છે કે જે ઉમેદવારો NOTA થી ઓછા મત મેળવે છે તેમને પાંચ વર્ષના સમયગાળા માટે તમામ ચૂંટણી લડવા પર પ્રતિબંધ મૂકવામાં આવે.

આ અરજીમાં કાલ્પનિક ઉમેદવાર તરીકે NOTAના યોગ્ય અને કાર્યક્ષમ રિપોર્ટિંગ અને પ્રમોશનની ખાતરી કરવા નિયમો ઘડવા માંગ કરાઈ છે.

ખેડા તરફથી હાજર રહેલા વરિષ્ઠ વકીલ ગોપાલ શંકરનારાયણે એક કેસ ટાંક્યો, જેમાં ભાજપના સુરતના ઉમેદવારને કોઈપણ ચૂંટણી વિના વિજેતા જાહેર કરવામાં આવ્યા. કારણ કે કોંગ્રેસના ઉમેદવારનું નામાંકન નામંજૂર કરવામાં આવ્યું અને અન્ય ઉમેદવારોએ તેમના ઉમેદવારીપત્રો પાછા ખેંચ્યા. અરજદારે કહ્યું કે, અમે સુરતમાં જોયું કે અન્ય કોઈ ઉમેદવારો ન હોવાથી દરેકને એક જ ઉમેદવાર માટે જવું પડ્યું.

તેમણે કહ્યું કે, જો એક જ ઉમેદવાર હોય તો પણ ચૂંટણી થવી જોઈએ કારણ કે મતદારો પાસે પસંદગી હોવી જોઈએ. કદાચ તે NOTA માટે જાય. અરજીમાં કહેવામાં આવ્યું છે કે, ઈલેક્ટ્રોનિક વોટિંગ મશીનમાં NOTA નો વિકલ્પ એ આપણી ચૂંટણી પ્રણાલીમાં મતદાતાના અસ્વીકાર કરવાના અધિકારનું પરિણામ છે. વર્તમાન સિસ્ટમમાં NOTA ને નાગરિકોના નકારવાના અધિકાર તરીકે જોવામાં આવે છે.

અરજદારે કહ્યું કે, NOTAનો વિચાર અને ઉદ્દેશ્ય રાજકીય પક્ષો પર વધુ સારા ઉમેદવારો ઉભા કરવા દબાણ લાવવાનો છે. એવા કિસ્સાઓ છે જ્યારે એક મતવિસ્તારના લગભગ તમામ ઉમેદવારો સામે ફોજદારી કેસ પેન્ડિંગ હોય છે. મતદાર શું કરે? NOTA એ મતદારના હાથમાં એક શક્તિશાળી હથિયાર છે.

અરજીમાં દાવો કરવામાં આવ્યો છે કે NOTA પર ચૂંટણી પંચની જાગરૂકતા અને અસંગતતાના અભાવે દેશની સમસ્યાસભર રાજકીય અને ચૂંટણી પ્રણાલી સામે વિરોધના સાધન તરીકે વિકલ્પના હેતુને હરાવી દીધો છે. ખેડા દ્વારા દાખલ કરાયેલી અરજીમાં કહેવામાં આવ્યું છે કે, ભારતનું ચૂંટણી પંચ NOTA ને માન્ય ઉમેદવાર તરીકે ધ્યાનમાં લેવામાં નિષ્ફળ રહ્યું છે, જે શાસનના લોકશાહી સ્વરૂપમાં આવશ્યક છે. કારણ કે NOTA એ એક નાગરિક નથી જે મત આપતો નથી, પરંતુ ખરેખર એક કાયદેસર પસંદગી છે.

ભારતના મુખ્ય ન્યાયાધીશ ડીવાય ચંદ્રચુડની અધ્યક્ષતાવાળી બેંચે પીઆઈએલ પર નોટિસ જારી કરી અને કહ્યું કે, આ ચૂંટણી પ્રક્રિયા વિશે પણ છે. ચાલો જોઈએ કે ચૂંટણી પંચ આના પર શું કહે છે.

English summary

What if NOTA gets the most votes? Supreme Court issued notice to ECI