શું છે પક્ષ પલટા વિરોધી કાનૂન? કેવી રીતે એકનાથ શિંદેએ બાજી પલટી?
મહારાષ્ટ્રમાં રાજકીય ઉથલપાથલનો એવો સમય ચાલી રહ્યો છે, જેણે બધાનું ધ્યાન ખેંચ્યું છે. અનુમાન લગાવવામાં આવી રહ્યું છે કે આજે ચિત્ર સ્પષ્ટ થઈ શકે છે.
નવી દિલ્હી : મહારાષ્ટ્રમાં રાજકીય ઉથલપાથલનો એવો સમય ચાલી રહ્યો છે, જેણે બધાનું ધ્યાન ખેંચ્યું છે. અનુમાન લગાવવામાં આવી રહ્યું છે કે આજે ચિત્ર સ્પષ્ટ થઈ શકે છે. જ્યારે ગુવાહાટીમાં બળવાખોર ધારાસભ્યોનું મંથન ચાલી રહ્યું છે, ત્યારે ઉદ્ધવ ઠાકરે મહારાષ્ટ્રમાં તેમની સરકાર બચાવવાની વ્યૂહરચના પર કામ કરી રહ્યા છે. સાથે સાથે ફડણવીસ પણ ચાલાકીનું ગણિત લગાવી રહ્યા છે. આવી સ્થિતિમાં અમે તમને એવા કાયદા વિશે જણાવીએ કે જેના પર સમગ્ર મહારાષ્ટ્ર, ખાસ કરીને શિવસેના અને ઉદ્ધવ સરકારનું ભવિષ્ય નિર્ભર છે.
પક્ષપલટા વિરોધી કાયદો
આવા રાજકીય સંઘર્ષની વચ્ચે તમામ પક્ષો પોતપોતાનો સંઘર્ષ કરે છે. પક્ષપલટા વિરોધી કાયદાની વાત કરીએ તો તેનાથી એકનાથ શિંદેને ઘણો ફાયદો થાય તેમ લાગે છે, જ્યારે ઉદ્ધવ ઠાકરે એન્ડ કંપનીને તેનો ભોગ બનવું પડી શકે છે. મહારાષ્ટ્રમાં ચાલાકીને કારણે ઉદ્ધવની જમીન સરકી રહી હોય તેવું લાગી રહ્યું છે, પરંતુ અહીં એ જાણવું અગત્યનું બની જાય છે કે પક્ષપલટા વિરોધી કાયદો શું છે.
પક્ષપલટા કાયદો વિરોધ શું છે?
જો કોઈપણ રાજકીય પક્ષના લોકસભા અથવા વિધાનસભાના બે તૃતીયાંશથી વધુ સભ્યો પક્ષ વિરુદ્ધ બળવો કરે છે અને અલગ જૂથ બનાવે છે, તો તેના સભ્યને રદ કરી શકાશે નહીં, એમ પક્ષપલટા વિરોધી કાયદો કહે છે. તે સ્પષ્ટ છે કે બે તૃતીયાંશથી વધુ સાંસદો અથવા ધારાસભ્યો કોઈપણ પક્ષ અથવા તેના નેતૃત્વથી નારાજ છે અને તેઓ જે પણ નિર્ણય લેશે તેના પર વિચાર કરવામાં આવશે. જો કોઈ સાંસદ કે ધારાસભ્ય પક્ષ છોડી દે, સભ્યપદમાંથી રાજીનામું આપે અથવા અન્ય કોઈ પક્ષમાં જોડાય અને વર્તમાન પક્ષ વિરુદ્ધ કામ કરે તો પક્ષ પ્રમુખ અને ગૃહના વ્હીપની ભલામણ પર અધ્યક્ષ તેમનું સભ્યપદ રદ કરી શકે છે. જો બળવાખોર ધારાસભ્યો કે સાંસદોની સંખ્યા બે તૃતીયાંશથી વધુ હશે તો તે સભ્યતા ગુમાવશે નહીં અને તેમના જૂથને મુખ્ય પક્ષ ગણવામાં આવશે.
ઉદ્ધવ ઠાકરેને આ કાયદો મોટુ નુકસાન કરશે
ઉદ્ધવ ઠાકરેની હોડી ડૂબતી દેખાઈ રહી છે, કારણ કે શિવસેના પાસે કુલ 55 ધારાસભ્યો છે અને એવો દાવો કરવામાં આવી રહ્યો છે કે શિવસેનાના 41 ધારાસભ્યો એકનાથ શિંદેની છાવણીમાં છે એટલે કે 55 ધારાસભ્યોમાંથી માત્ર 14 જ શિવસેના સાથે છે. આ સંખ્યા બે તૃતીયાંશ કરતા વધુ ઉદ્ધવ સામે છે. તેથી જ ઉદ્ધવ ઠાકરે પક્ષપલટા વિરોધી કાયદાની મદદથી પણ બળવાખોર ધારાસભ્યો માટે કંઈ કરી શકતા નથી.
પક્ષપલટા કાયદાની ટાઈમલાઈન
1985માં 52મા બંધારણીય સુધારા દ્વારા દેશમાં પક્ષ પલટા વિરોધી કાયદો પસાર કરવામાં આવ્યો. આ સાથે બંધારણની દસમી અનુસૂચિમાં સુધારા દ્વારા ભારતીય બંધારણ સાથે જોડવામાં આવ્યું હતું, જેમાં પક્ષપલટા વિરોધી કાયદો સામેલ છે. પક્ષપલટા વિરોધી કાયદા હેઠળ, જનપ્રતિનિધિને આ આધારો પર ગેરલાયક ઠેરવી શકાય છે.
આ આધારો પર ગેરલાયક ઠરે છે
-ચૂંટાયેલા સભ્ય સ્વેચ્છાએ રાજકીય પક્ષનું સભ્યપદ છોડી દે છે.
-અપક્ષ ચૂંટાયેલ સભ્ય રાજકીય પક્ષમાં જોડાય છે.
-એક સભ્ય ગૃહમાં પક્ષ વિરુદ્ધ મત આપે છે.
-એક સભ્ય ગૃહમાં મતદાન કરવાથી દૂર રહે છે.
-છ મહિનાની મુદત પૂરી થયા પછી નામાંકિત સભ્ય રાજકીય પક્ષમાં જોડાય છે.
આ સ્થિતિમાં પક્ષ પલટા કાયદો લાગુ ન થાય
પક્ષપલટા વિરોધી કાયદો રાજકીય પક્ષને અન્ય રાજકીય પક્ષ સાથે અથવા તેની સાથે મર્જ કરવાની મંજૂરી આપે છે, જો તેના ઓછામાં ઓછા બે તૃતીયાંશ ધારાસભ્યો વિલીનીકરણની તરફેણમાં હોય. આવી સ્થિતિમાં ન તો કાયદો પક્ષપલટા સભ્યોને લાગુ પડશે અને ન તો રાજકીય પક્ષને. નોંધનીય છે કે પક્ષપલટા વિરોધી કાયદા અનુસાર, સભ્યોને ગેરલાયક ઠેરવવા અંગે નિર્ણય લેવાની સત્તા ગૃહના અધ્યક્ષ પાસે છે. જો ગૃહના અધ્યક્ષના પક્ષ અંગે કોઈ ફરિયાદ મળે છે તો ગૃહ દ્વારા ચૂંટાયેલા કોઈપણ અન્ય સભ્યને આ સંદર્ભે નિર્ણય લેવાનો અધિકાર છે. આ કાયદાથી અને અત્યાર સુધીની સ્થિતિ જોતા સમજી શકાય છે કે એકનાથ શિંદેને ફાયદો થવાનો છે અને ઉદ્ધવ ઠાકરેને મોટું નુકસાન થવાનું છે.
Click it and Unblock the Notifications
Sign in with Google
