Women Reservation Amendment Bill: નારી શક્તિ વંદન અધિનિયમ લોકસભામાં બોલશે પીએમ મોદી, 33% અનામત પર થશે ચર્ચા

પીએમ મોદી સ્પીચ વુમન રિઝર્વેશન એમેન્ડમેન્ટ બિલ: ભારતના લોકતાંત્રિક ઈતિહાસમાં 16 એપ્રિલનો દિવસ એક સુવર્ણ પ્રકરણ તરીકે નોંધાવા જઈ રહ્યો છે. કેન્દ્ર સરકારે વર્ષ 2029ની લોકસભા ચૂંટણી પહેલા સંસદ અને રાજ્ય વિધાનસભામાં મહિલાઓ માટે 33 ટકા અનામત સુનિશ્ચિત કરવાની દિશામાં નિર્ણાયક પગલું ભર્યું છે.

ગુરૂવાર, 16 એપ્રિલના રોજ સંસદમાં 'નારી શક્તિ વંદન અધિનિયમ' સંબંધિત એક મહત્વપૂર્ણ સુધારા વિધેયક રજૂ કરવામાં આવશે.

વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ આ બિલ પસાર કરાવવા માટે તમામ રાજકીય પક્ષોને એકજૂથ થઈને સમર્થન આપવા અપીલ કરી છે. દિલ્હીમાં આયોજિત 'નારી શક્તિ વંદન સંમેલન'માં પીએમ મોદીએ કહ્યું કે આ બિલનું પાસ થવું એ ભારતના ઈતિહાસનું સૌથી મોટું અને ક્રાંતિકારી પગલું હશે.

નારી શક્તિ વંદન અધિનિયમ પર લોકસભા અને રાજ્યસભામાં 10 કલાક ચર્ચા

મહિલા અનામત સુધારા બિલ પર ચર્ચા માટે સંસદનો વિશેષ બ્લુપ્રિન્ટ (ખાકો) તૈયાર કરવામાં આવ્યો છે. આ બિલ પર લોકસભામાં કુલ 18 કલાકની વિગતવાર ચર્ચા થશે. વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી પોતે આ ચર્ચાની શરૂઆત કરશે અને સરકારના આ ઐતિહાસિક વિઝનને શેર કરશે.

What Is Nari Shakti Vandan Adhiniyam: શું છે 'નારી શક્તિ વંદન અધિનિયમ'?

'નારી શક્તિ વંદન અધિનિયમ' (મહિલા અનામત અધિનિયમ 2023)નો ઉદ્દેશ્ય લોકસભા અને રાજ્ય વિધાનસભાઓમાં મહિલાઓને 33 ટકા અનામત આપવાનો છે. આમાં અનુસૂચિત જાતિ (SC) અને અનુસૂચિત જનજાતિ (ST) વર્ગની મહિલાઓને પણ સામેલ કરવામાં આવી છે. સરકારનું માનવું છે કે આ પગલું દેશમાં મહિલાઓની રાજકીય ભાગીદારીને નવી ઊંચાઈ આપશે અને નિર્ણય લેવાની પ્રક્રિયામાં તેમની ભાગીદારી વધારશે.

એક-તૃતિયાંશ અનામત: આ કાયદો લાગુ થયા પછી લોકસભા, રાજ્ય વિધાનસભાઓ અને દિલ્હી, જમ્મુ-કાશ્મીર તથા પુડુચેરી જેવા વિધાનસભા ધરાવતા કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોમાં મહિલાઓ માટે 33% (એક-તૃતિયાંશ) બેઠકો અનામત થઈ જશે.

સમાન તક: આ અનામતની અંદર જ અનુસૂચિત જાતિ (SC) અને અનુસૂચિત જનજાતિ (ST) ની મહિલાઓ માટે પણ ક્વોટાની જોગવાઈ કરવામાં આવી છે. આ અનામત પરિસીમનની પ્રક્રિયા પૂર્ણ થયા પછી લાગુ થશે, જેના માટે સરકાર હવે ઝડપથી પગલાં ભરી રહી છે.

પરિસીમન પછી લોકસભામાં કેટલી વધશે બેઠકો?

આ સુધારા બિલની સૌથી મોટી અને ચોંકાવનારી વિશેષતા લોકસભા બેઠકોનું પુનર્ગઠન છે. મહિલાઓને 33 ટકા અનામત આપવાની સાથે સાથે સરકાર સંસદના માળખામાં પણ મોટો ફેરફાર કરવા જઈ રહી છે. આ બિલ લાગુ થયા બાદ લોકસભામાં સભ્યોની હાલની સંખ્યા 543 થી વધારીને 850 કરવાની જોગવાઈ છે.

નવા પ્રસ્તાવ મુજબ, રાજ્યોના પ્રાદેશિક મતવિસ્તારોમાંથી મહત્તમ 815 સભ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોમાંથી 35 સભ્યો ચૂંટાશે. બેઠકોના આ નવા પરિસીમન માટે 2011ની વસ્તી ગણતરીના આંકડાઓને આધાર બનાવવામાં આવશે. બંધારણના અનુચ્છેદ 81માં આ ફેરફાર માટે સુધારાનો પ્રસ્તાવ આપવામાં આવ્યો છે.

2029 ની ચૂંટણીઓ પહેલા આ કાયદાને લાગુ કરવો એ મોદી સરકારના 'નારી શક્તિ'ના સંકલ્પને દર્શાવે છે. જો આ બિલ પસાર થાય છે, તો ભારતીય રાજકારણનું સ્વરૂપ સંપૂર્ણપણે બદલાઈ જશે અને સંસદમાં મહિલાઓનો ગુંજ પહેલા કરતા ક્યાંય વધુ પ્રભાવશાળી હશે.