આર્ટિફિશિયલ સૂર્યએ સાચા સૂર્ય કરતાં 7 ગણી વધુ ગરમી ઉત્પન્ન કરાઈ!

અમેરિકા, બ્રિટન અને ચીન આર્ટિફિશિયલ સૂર્ય બનાવવામાં સફળ થયા છે, પરંતુ હવે વિશ્વમાં આર્ટિફિશિયલ સૂર્ય બનાવવાની આ રેસ તેજ થઈ રહી છે.

લંડન : અમેરિકા, બ્રિટન અને ચીન આર્ટિફિશિયલ સૂર્ય બનાવવામાં સફળ થયા છે, પરંતુ હવે વિશ્વમાં આર્ટિફિશિયલ સૂર્ય બનાવવાની આ રેસ તેજ થઈ રહી છે. ગયા અઠવાડિયે દક્ષિણ કોરિયાના બોફિન્સમાં 100 મિલિયન ડિગ્રી પર આર્ટિફિશિયલ સૂર્ય સફળતાપૂર્વક પ્રગટાવવામાં આવ્યો હતો. આ આર્ટિફિશિયલ સૂર્ય વાસ્તવિક સૂર્ય કરતાં સાત ગણો વધુ ગરમ હતો. કોરિયાના આ સિમ્યુલેટેડ સૂર્યે 30 સેકન્ડ માટે ફ્યુઝન પ્રતિક્રિયા જાળવી રાખી હતી. KSTAR સંશોધકો આને પાંચ મિનિટ સુધી વધારવાનું લક્ષ્ય છે.

આર્ટિફિશિયલ સૂર્ય

કોરિયા ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઑફ ફ્યુઝન એનર્જીના પ્રમુખ યૂ સુકે જણાવ્યું કે, અમે સામાન્ય રીતે કહીએ છીએ કે ફ્યુઝન એનર્જી એ એક સ્વપ્ન ઉર્જા સ્ત્રોત છે, તે લગભગ અમર્યાદિત છે. તે ગ્રીનહાઉસ વાયુઓનું ઉત્સર્જન અને ઉચ્ચ-સ્તરનો કિરણોત્સર્ગી કચરો પેદા કરતો નથી. પરંતુ નવીનતમ સફળતાનો અર્થ એ છે કે ફ્યુઝન એ સ્વપ્ન નથી.

આર્ટિફિશિયલ સૂર્ય કેમ જરૂરી?

વૈજ્ઞાનિકોના મતે, અમર્યાદિત ફ્યુઝન એનર્જીની રેસમાં વિશ્વના ગેસ સંકટને ઉકેલવા માટે આ આર્ટિફિશિયલ સૂર્ય બનાવવામાં આવી રહ્યા છે. વૈજ્ઞાનિકો માને છે કે તેઓ ન્યુક્લિયર ફ્યુઝન રિએક્ટરમાંથી વર્ચ્યુઅલ રીતે અમર્યાદિત સ્વચ્છ ઉર્જા હાંસલ કરવાની નજીક આવી ગયા છે.

આ પહેલા અહીં પણ પ્રયોગો થયા

અગાઉ ઓક્સફોર્ડ નજીકના જેટ ન્યુક્લિયર ફ્યુઝન રિએક્ટરે 10,000 ઘરોને પાવર આપવા માટે પૂરતી ઉર્જા ઉત્પન્ન કરી છે. ફેબ્રુઆરીમાં યુકે સ્થિત ટીમે 150 મિલિયન ડિગ્રી પર સતત ફ્યુઝન સાથે વિશ્વ વિક્રમ તોડ્યો હતો, આને વૈશ્વિક રેસમાં આગેવાની લીધી છે, જેમાં ચીન, યુએસ અને જેફ બેઝોસના ટાયકૂન્સનો પણ સમાવેશ થાય છે.

યુકેમાં કેવી રીતે ઉપયોગ થાય છે?

બ્રિટન અને સમગ્ર યુરોપના 4,800 થી વધુ વૈજ્ઞાનિકો સંયુક્ત યુરોપિયન ટોરસ અથવા જેટ પર કામ કરે છે, જે ઓક્સફોર્ડ નજીક એબિંગ્ડન ખાતે પ્રાયોગિક રિએક્ટર છે. તે સૂર્યના મૂળ કરતાં દસ ગણું વધુ ગરમ છે. તેણે 59 મેગાજ્યૂલ ઊર્જાનો વિશ્વ રેકોર્ડ બનાવ્યો છે.

અનંત ઉર્જા કેવી રીતે મુક્ત થાય છે?

ફ્યુઝન રિએક્ટર હાઇડ્રોજનને પ્લાઝ્મામાં ઉકાળીને કામ કરે છે, એવી સ્થિતિ જે પ્રોટોનને હિલીયમ ન્યુક્લિયસ બનાવવા માટે એકસાથે તોડી શકે તેટલી ગરમ હોય છે. આ એ જ પ્રક્રિયા છે જે આપણા સૂર્ય સહિત દરેક તારાના કેન્દ્રમાં થાય છે અને H-બોમ્બમાં પણ. ફ્યુઝન પરમાણુ વિભાજન કરતાં બળતણના વજન દ્વારા ચાર ગણી વધુ ઊર્જા મુક્ત કરે છે. યુરેનિયમ જેવા ભારે અણુઓને વિભાજિત કરે છે અને અશ્મિભૂત ઇંધણને બાળવા કરતાં ચાર મિલિયન ગણી વધુ ઊર્જા ઉત્પન્ન કરે છે. આ બળતણ હાઇડ્રોજનથી બનેલું છે, જે બ્રહ્માંડમાં સૌથી વધુ વિપુલ પ્રમાણમાં છે, અને સૈદ્ધાંતિક રીતે કોઈ કિરણોત્સર્ગી કચરો નથી.

મોટી સફળતા

છેલ્લા 70 વર્ષથી વૈજ્ઞાનિકો માટે પડકાર એ છે કે કોઈપણ સાધન પદાર્થને ફ્યુઝન થાય તેટલા ઊંચા તાપમાને રાખી શકતું નથી. આને ઉકેલવા માટે JET એક વિશાળ ડોનટ આકારની કોઇલનો ઉપયોગ કરે છે જેને ટોકમાક કહેવાય છે, જે પ્લાઝમાને બાજુઓને સ્પર્શતા અટકાવવા માટે શક્તિશાળી ચુંબકીય ક્ષેત્ર બનાવે છે.

વિજ્ઞાન ક્ષેત્રે સીમાચિહ્નરૂપ ઘટના

વૈજ્ઞાનિકોને આશા છે કે તેઓ તેને વ્યાપારી ઉપયોગ માટે વધારી શકશે, સંભવિતપણે અશ્મિભૂત ઇંધણ પરની આપણી નિર્ભરતાને સમાપ્ત કરી શકશે અને ગ્લોબલ વોર્મિંગને રિવર્સ કરવામાં મદદ કરશે. યુકે એટોમિક એનર્જી એજન્સીના ચીફ એક્ઝિક્યુટિવ પ્રોફેસર ઇયાન ચેપમેને જણાવ્યું કે, આ ઐતિહાસિક પરિણામોએ અમને તે બધામાંના સૌથી મોટા વૈજ્ઞાનિક અને એન્જિનિયરિંગ પડકારોમાંથી એકને જીતવા માટે એક મોટું પગલું નજીક લઈ લીધું છે. ઈમ્પીરીયલ કોલેજ લંડનના ડો. માર્ક વેઈનમેને જણાવ્યું કે, આનો અર્થ એ છે કે ફ્યુઝન એનર્જી ખરેખર દૂરના ભવિષ્યનું સ્વપ્ન નથી. ચીન અને ભારત એ પ્રોજેક્ટ પર સહયોગ કરી રહેલા 35 દેશોમાં સામેલ છે, જેમાં UK, EU, રશિયા, જાપાન અને USનો સમાવેશ થાય છે.

English summary

The artificial sun produced 7 times more heat than the real sun!