ઈરાન સંઘર્ષ ચર્ચાઓ વચ્ચે ટ્રમ્પે નાટોના સમર્થનથી નારાજગી વ્યક્ત કરી

બુધવારે ગઠબંધનના સેક્રેટરી-જનરલ, માર્ક રુટ સાથે બંધ બારણે મળેલી બેઠક બાદ યુએસ પ્રમુખ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે નાટો પ્રત્યે પોતાનો અસંતોષ ફરીથી વ્યક્ત કર્યો. આ ચર્ચાઓ ઇરાન સંઘર્ષ પર નાટોના પ્રતિભાવ પ્રત્યે ટ્રમ્પના અસંતોષને સંબોધવા માટે કરવામાં આવી હતી. બેઠક પહેલા, ટ્રમ્પે ઇરાને હોર્મુઝ સ્ટ્રેટને અસરકારક રીતે અવરોધિત કર્યા હોવાથી નાટોની નિષ્ક્રિયતાનો ઉલ્લેખ કરીને, યુએસ ટ્રાન્સ-એટલાન્ટિક ગઠબંધનમાંથી બહાર નીકળી જવાની શક્યતાનો સંકેત આપ્યો હતો, જેના કારણે ગેસના ભાવમાં વધારો થયો હતો.

બેઠક પછી, ટ્રમ્પે સોશિયલ મીડિયા પર પોતાની સતત નિરાશા વ્યક્ત કરતા કહ્યું, "જ્યારે અમને તેમની જરૂર હતી ત્યારે નાટો ત્યાં નહોતું, અને જો અમને ફરીથી તેમની જરૂર પડશે તો તેઓ ત્યાં નહીં આવે." વ્હાઇટ હાઉસે આ બાબતે વધુ અપડેટ્સ આપ્યા નથી. ઐતિહાસિક રીતે, ટ્રમ્પે રુટ્ટે સાથે સૌહાર્દપૂર્ણ સંબંધ જાળવી રાખ્યો છે. આ બેઠકમાં અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે બે અઠવાડિયાના યુદ્ધવિરામ માટે કરાર થયો હતો, જેમાં સ્ટ્રેટને ફરીથી ખોલવાનો સમાવેશ થાય છે.

ટ્રમ્પે ઈરાનના માળખાગત સુવિધાઓ સામે લશ્કરી કાર્યવાહીની ધમકી આપ્યા બાદ યુદ્ધવિરામ સ્થાપિત કરવામાં આવ્યો હતો. બુધવારે શરૂઆતમાં, વ્હાઇટ હાઉસના પ્રેસ સેક્રેટરી કેરોલિન લેવિટે પુષ્ટિ આપી હતી કે ટ્રમ્પે નાટો છોડવાનું વિચાર્યું છે. "મને લાગે છે કે રાષ્ટ્રપતિ સેક્રેટરી-જનરલ રુટ્ટે સાથે બે કલાકમાં આ અંગે ચર્ચા કરશે," લેવિટે જણાવ્યું.

2023 માં, કોંગ્રેસે કાયદો પસાર કર્યો હતો જેમાં કોઈપણ યુએસ રાષ્ટ્રપતિ કોંગ્રેસની મંજૂરી વિના નાટોમાંથી ખસી શકતા નથી. ટ્રમ્પ નાટોના કટ્ટર ટીકાકાર રહ્યા છે અને અગાઉ દાવો કર્યો હતો કે તેમની પાસે જોડાણ છોડવાનો એકપક્ષીય અધિકાર છે. શીત યુદ્ધ દરમિયાન સોવિયેત ધમકીઓનો સામનો કરવા માટે 1949 માં સ્થપાયેલ, નાટોની મુખ્ય પ્રતિબદ્ધતા તેના 32 સભ્ય દેશો વચ્ચે પરસ્પર સંરક્ષણ છે.

આ પરસ્પર સંરક્ષણ કરારનું એકમાત્ર સક્રિયકરણ 2001 માં થયું હતું, જેમાં 11 સપ્ટેમ્બરના હુમલા પછી અમેરિકાને ટેકો આપવામાં આવ્યો હતો. આ ઇતિહાસ હોવા છતાં, ટ્રમ્પે ઈરાન સાથેના તેમના સંઘર્ષ દરમિયાન નાટોની ટીકા કરી હતી, અને સૂચવ્યું હતું કે તે અમેરિકાને ટેકો આપશે નહીં. તેમણે ડેનમાર્કના અર્ધ-સ્વાયત્ત પ્રદેશ ગ્રીનલેન્ડ પર નાટોના વલણ સામે પણ અસંતોષ વ્યક્ત કર્યો હતો.

ટ્રમ્પે અગાઉ ગ્રીનલેન્ડ પર યુએસ નિયંત્રણ માંગ્યું હતું પરંતુ રુટ્ટે સાથેની ચર્ચા પછી તે પાછો ખેંચી લીધો. બુધવારે, તેમણે સોશિયલ મીડિયા પર ગ્રીનલેન્ડ વિશે પોસ્ટ કરી: "યાદ રાખો ગ્રીનલેન્ડ, તે મોટો, ખરાબ દોડ, બરફનો ટુકડો!!!" નાટોમાંથી રાષ્ટ્રપતિના ઉપાડને અટકાવતા કાયદાને પડકારવાની કાયદેસરતા અનિશ્ચિત રહે છે.

ફ્લોરિડાના સેનેટર તરીકે કાયદાને ટેકો આપનારા સેક્રેટરી ઓફ સ્ટેટ માર્કો રુબિયોએ ટ્રમ્પની મુલાકાત પહેલા સ્ટેટ ડિપાર્ટમેન્ટમાં રુટ સાથે મુલાકાત કરી હતી. સ્ટેટ ડિપાર્ટમેન્ટે અહેવાલ આપ્યો છે કે રુબિયો અને રુટેએ ઈરાન સંઘર્ષ અને રશિયા-યુક્રેન યુદ્ધને ઉકેલવાના પ્રયાસો પર ચર્ચા કરી હતી, સાથે જ નાટો સાથી દેશો સાથે સંકલન વધાર્યું હતું.

ટ્રમ્પની બેઠક પહેલા સેનેટર મિચ મેકકોનેલે નાટોને સમર્થન આપતું નિવેદન બહાર પાડ્યું. મેકકોનેલે 11 સપ્ટેમ્બર પછી નાટો સાથીઓના યોગદાન પર પ્રકાશ પાડ્યો અને ટ્રમ્પને સાથીઓ સાથે સ્પષ્ટ અને સુસંગત વાતચીત જાળવવા વિનંતી કરી. તેમણે ભારપૂર્વક જણાવ્યું કે અમેરિકાના હિત સાથીઓ સામે દ્વેષ રાખવાને બદલે વિરોધીઓને રોકવાથી વધુ સારી રીતે સેવા મળે છે.

ટ્રમ્પના સત્તામાં પાછા ફર્યા પછી અને રશિયા સામે યુક્રેન માટે યુએસ લશ્કરી સમર્થન ઘટાડ્યા પછી આ જોડાણ અસ્થિર છે. ફેબ્રુઆરીમાં ઈરાન સંઘર્ષ શરૂ થયા પછી ટ્રમ્પની ટીકા વધુ તીવ્ર બની હતી. તેમણે ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે હોર્મુઝ સ્ટ્રેટને સુરક્ષિત રાખવાની જવાબદારી તેના તેલ પ્રવાહ પર નિર્ભર દેશોની હોવી જોઈએ.

ઈરાન સંઘર્ષ દરમિયાન સ્પેન અને ફ્રાન્સે અમેરિકાને તેમના હવાઈ ક્ષેત્ર અને લશ્કરી સુવિધાઓ સુધી પહોંચવા પર પ્રતિબંધ મૂક્યો ત્યારે ટ્રમ્પ પણ નારાજ થયા હતા. જોકે, આ રાષ્ટ્રો સંઘર્ષ પછી હોર્મુઝ સ્ટ્રેટને ફરીથી ખોલવા માટે આંતરરાષ્ટ્રીય ગઠબંધનમાં મદદ કરવા સંમત થયા હતા. બ્રિટિશ વડા પ્રધાન કીર સ્ટાર્મરે બુધવારે યુદ્ધવિરામના પ્રયાસોને ટેકો આપવા માટે ગલ્ફની મુલાકાત લેવાની યોજના બનાવી હતી.

યુકે આ સ્ટ્રેટ માટે સંઘર્ષ પછીની સુરક્ષા યોજના વિકસાવી રહ્યું છે, જ્યાંથી વિશ્વનો લગભગ પાંચમા ભાગનો તેલ પસાર થાય છે. ટ્રમ્પે અગાઉ નાટો છોડવાની ધમકી આપી હતી અને અપૂરતા લશ્કરી ખર્ચ માટે સાથી દેશોની ટીકા કરી હતી. નાટોના ભૂતપૂર્વ સેક્રેટરી-જનરલ જેન્સ સ્ટોલ્ટનબર્ગે તેમના સંસ્મરણોમાં 2018 માં તેમના પ્રથમ કાર્યકાળ દરમિયાન ટ્રમ્પના જોડાણમાંથી સંભવિત વિદાય અંગે ચિંતા વ્યક્ત કરી હતી.

With inputs from PTI