તારાગઢ કિલ્લો ભારતનો પહેલો પહાડી કિલ્લો છે, તેની ગુફામાં આજે પણ ક્યાંક ખોવાઈ જાય છે લોકો

રાજસ્થાનને કિલ્લાઓનું રાજ્ય માનવામાં આવે છે. રાજસ્થાનના અલગ-અલગ શહેરોમાં ઘણા કિલ્લાઓ છે. રાજસ્થાનનો દરેક કિલ્લો રાજપૂતની કીર્તિ અને અહીં લડાયેલા વિવિધ યુદ્ધોની વીરતાની વાર્તાઓ કહે છે. પરંતુ શું તમે એવા કિલ્લા વિશે સાંભળ્યું છે જે મુખ્યત્વે સુરંગોની ભુલભુલામણી માટે જાણીતું છે ?

હા, રાજસ્થાનમાં અજમેર પાસે આવેલો તારાગઢ કિલ્લો અહીં હાજર ટનલના નેટવર્કને કારણે સૌથી વધુ પ્રખ્યાત છે. તારાગઢ કિલ્લો એક પહાડી કિલ્લો છે. એવું કહેવાય છે કે આ ભારતનો પહેલો Hill Fort હતો.

શું છે તારાગઢ કિલ્લાનો ઇતિહાસ

તારાગઢ કિલ્લો અજમેરની સૌથી પ્રભાવશાળી રચનાઓમાંની એક છે. આ કિલ્લો 1354માં અરવલ્લી પર્વતમાળા પર એક ઢોળાવ પર બાંધવામાં આવ્યો હતો. તે જ સમયે જ્યારે બુંદી રાજ્યની સ્થાપના પણ થઈ હતી. રાવ દેવે વર્ષ 1341માં બુંદી રાજ્યની સ્થાપના કરી હતી. તારાગઢ કિલ્લો, જે એક સમયે રાજસ્થાની અને મુઘલ સ્થાપત્યનો ઉત્તમ નમૂનો ગણાતો હતો, તે સમુદ્ર સપાટીથી લગભગ 1426 ફૂટની ઊંચાઈ પર બાંધવામાં આવ્યો છે.

આ કારણે જ્યારે પણ કોઈ વ્યક્તિ નીચેથી આ કિલ્લાને જોતો ત્યારે તેણે કિલ્લો આકાશમાં તારાની જેમ ચમકતો દેખાતો. આ કારણે કિલ્લાનું નામ તારાગઢ કિલ્લો પડ્યું. પ્રાપ્ત માહિતી અનુસાર, આ કિલ્લો દરબાર વર સિંહ હાડા દ્વારા બનાવવામાં આવ્યો હતો. કિલ્લા પર ઉભા રહીને બુંદી શહેરનો અદભૂત નજારો દેખાય છે.

શું આ કિલ્લાની સુરંગો આટલી પ્રખ્યાત છે ?

તારાગઢ કિલ્લામાં પ્રવેશતાની સાથે જ કિલ્લાનો વિશાળ દરવાજો પ્રવાસીઓના સ્વાગત માટે તૈયાર છે. આ કિલ્લામાં પ્રવેશવા માટે 3 અલગ-અલગ દરવાજા છે, જેમ કે લક્ષ્મી પોળ, ફુટા દરવાજો અને ગગુડી દરવાજો છે. તમામ દરવાજા પર હાથીઓની આકૃતિઓ કોતરેલી છે. પરંતુ તારાગઢ કિલ્લો તેના ટનલના નેટવર્કને કારણે સૌથી વધુ પ્રખ્યાત છે. કિલ્લાની સુરંગો જોવા જેવી છે.

યુદ્ધ દરમિયાન આ સુરંગોએ ખૂબ મહત્વની ભૂમિકા ભજવી હતી. સુરંગોએ કટોકટી અથવા ભયના સંજોગોમાં કિલ્લામાંથી રાજા, તેના પરિવાર અને તેના કર્મચારીઓને સુરક્ષિત બહાર કાઢવામાં મદદ કરી. જો કે, કિલ્લામાં હાજર આ ટનલોમાં હવે પ્રવેશની મંજૂરી નથી કારણ કે ટનલનો વ્યાપક નકશો હવે ઉપલબ્ધ નથી. કોઈપણ નકશાની ગેરહાજરીને કારણે, આ ટનલ ક્યાંથી શરૂ થાય છે અને ક્યાં સમાપ્ત થાય છે તે જાણી શકાયું નથી.

શું-શું દેખાશે કિલ્લામાં

તારાગઢ કિલ્લામાં ભીમ બુર્જ તરીકે ઓળખાતો મોટો ગઢ પણ છે. એવું કહેવાય છે કે આ કિલ્લો 16મી સદીમાં બનાવવામાં આવ્યો હતો. તે સમયે આ કિલ્લામાં શસ્ત્રોનો સંગ્રહ કરવામાં આવ્યો હતો. કિલ્લામાં 6-7 જેટલા વિશાળ જળાશયો પણ છે. જોકે સમય જતાં આ તમામ જળાશયો સુકાઈ ગયા છે. પરંતુ કટોકટીના સમયમાં કિલ્લાના રહેવાસીઓની સુવિધા માટે પાણીનો સંગ્રહ કરવામાં આવતો હતો.

આ કિલ્લામાં આવેલ રાણી મહેલ આકર્ષણનું મુખ્ય કેન્દ્ર છે. મહેલની બારીઓના કાચ અને દિવાલના ચિત્રો સુંદર રીતે શણગારવામાં આવ્યા છે. કિલ્લાના પરિસરમાં મીરાં સાહેબની દરગાહ છે. અહીં આવનાર દરેક પ્રવાસી દરગાહમાં ચોક્કસપણે માથું નમાવે છે. એવું કહેવાય છે કે મીરાં સાહેબ આ કિલ્લાના સરદાર હતા જેઓ યુદ્ધ દરમિયાન મૃત્યુ પામ્યા હતા. જો તમને પક્ષીઓ જોવાનું ગમતું હોય તો તમને તારાગઢનો કિલ્લો ચોક્કસ ગમશે.

કિલ્લો ખુલવાનો સમય અને પ્રવેશ ફી

તારાગઢ કિલ્લો ખોલવાનો સમય શિયાળા અને ઉનાળામાં બદલાય છે. ઉનાળામાં આ કિલ્લો સવારે 8 થી સાંજના 7 વાગ્યા સુધી ખુલ્લો રહે છે. શિયાળામાં આ કિલ્લો સવારે 8 થી સાંજના 5 વાગ્યા સુધી ખુલ્લો રહે છે. તારાગઢ કિલ્લામાં ભારતીય પ્રવાસીઓ માટે ₹25 અને વિદેશી નાગરિકો માટે ₹100ની પ્રવેશ ફી છે. તારાગઢ કિલ્લાની મુલાકાત લેવાનો શ્રેષ્ઠ સમય શિયાળાની ઋતુ માનવામાં આવે છે કારણ કે ઉનાળામાં અહીં તડકામાં ફરવું મુશ્કેલ બની જાય છે.

તારાગઢ કિલ્લા સુધી કેવી રીતે પહોંચવું

તારાગઢ કિલ્લો અજમેરના દરગાહ બજારથી માત્ર 10 કિમીના અંતરે આવેલો છે. તમે અજમેરથી તારાગઢ કિલ્લા સુધી કેબ અથવા ઓટો ભાડે લઈ શકો છો. અજમેરથી તારાગઢ કિલ્લા સુધી પહોંચવામાં લગભગ 30 મિનિટ લાગી શકે છે. અજમેર એ રાજસ્થાનનું મુખ્ય શહેર છે, જે રાજ્યના અન્ય શહેરો સાથે અને સમગ્ર દેશમાં ટ્રેન અને રોડ દ્વારા જોડાયેલ છે.

English summary

Taragarh Fort is the first hill fort of India, even today people get lost in its tunnels