કોણ હતા લોકદેવતા ભગવાન દેવનારાયણ? જેના પ્રગટોત્સવમાં પહોંચશે પીએમ મોદી

28 જાન્યુઆરીએ પીએમ મોદી ભગવાન દેવનારાયણના જન્મસ્થળ માલસેરી ડુંગરીની મુલાકાત લેશે, જે ગુર્જર સમુદાય માટે પવિત્ર સ્થળ છે.

વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી આજે એટલે કે 28 જાન્યુઆરીએ રાજસ્થાનના ભીલવાડાની મુલાકાત લેશે. PM મોદી અહીં ભગવાન દેવનારાયણના જન્મસ્થળ માલસેરી ડુંગરીની મુલાકાત લેશે, જે ગુર્જર સમુદાય માટે પવિત્ર સ્થળ માનવામાં આવે છે. વાસ્તવમાં, માલસેરી ડુંગરીમાં ભગવાન દેવનારાયણનો 1111મો પ્રાગટ્ય ઉજવવામાં આવી રહ્યો છે. આ દરમિયાન પીએમ મોદી જનસભાને પણ સંબોધિત કરશે.

આ કાર્યક્રમમાં ગુર્જર સમાજના અનેક સંતોને આમંત્રણ આપવામાં આવ્યું છે. પીએમ મોદીની આ મુલાકાતથી રાજસ્થાનના માલસેરી ડુંગરીને દેશ અને દુનિયામાં એક નવી ઓળખ મળવાની આશા છે. બીજી તરફ, રાજસ્થાન સરકારે ભગવાન દેવનારાયણની જન્મજયંતિ (શનિવાર, 28 જાન્યુઆરી)ને રાજ્યમાં સરકારી રજા જાહેર કરી છે. વાસ્તવમાં, મુખ્યમંત્રી અશોક ગેહલોતે આ નિર્ણય સામાન્ય માણસના વિશ્વાસ અને જનપ્રતિનિધિઓની માંગને ધ્યાનમાં રાખીને લીધો હતો.

કોણ હતા ભગવાન દેવનારાયણ?

લોક દેવતા ગણાતા ભગવાન દેવનારાયણ ભગવાન વિષ્ણુના અવતાર હોવાનું કહેવાય છે. દેવનારાયણને ગુર્જર સમાજમાં ભગવાન તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. પૌરાણિક માન્યતા અનુસાર, દેવનારાયણનો જન્મ રાજસ્થાનના ભીલવાડા જિલ્લામાં આસિંદ વિધાનસભા મતવિસ્તારના માલસેરી ગામમાં રાજા સવાઈ ભોજ (પિતા) અને સાધુ ખટાની (માતા)ને ત્યાં થયો હતો. તેમનો જન્મ વિક્રમ સંવત 968 (ઈ.સ. 911) માં માઘ મહિનામાં શુક્લ સપ્તમીની તારીખે થયો હતો.

તેમના જીવનમાં શિક્ષણની સાથે સાથે તેઓ ઘોડેસવારી અને હથિયાર ચલાવવાનું પણ શીખ્યા. આ દરમિયાન તેમણે શિપ્રા નદીના કિનારે ભગવાન વિષ્ણુનું સખત તપ કર્યું અને ત્યાંના ગુરુઓ પાસેથી તંત્ર શિક્ષણ પણ મેળવ્યું. તે તેની યુવાનીમાં સૌથી શક્તિશાળી યોદ્ધા બની ગયો. માન્યતા અનુસાર, દેવનારાયણને 3 રાણીઓ હતી - પીપલ્ડે પરમાર (ધારના રાજાની પુત્રી), નાગકન્યા અને દૈત્યકન્યા. તેમને એક પુત્ર બીલા હતો જે પાછળથી દેવનારાયણનો પ્રથમ પૂજારી બન્યો અને બીલી નામની પુત્રી હતી.

વાસ્તવમાં દેવજીનું બાળપણમાં નામ ઉદયસિંહ હતું. એવું કહેવાય છે કે દેવજીના જન્મના એક દિવસ પહેલા ભાદપ્રદના છઠ્ઠના દિવસે તેમના પ્રિય ઘોડા નિલાગરનો જન્મ થયો હતો. માન્યતા અનુસાર, સપનામાં દેવજીના અવતાર પહેલા માતા સાધુને તેમની સવારીનો જન્મ થવાનો સંકેત મળ્યો હતો. બીજી તરફ, દેવજીનું બાળપણ તેમના દાદાના ઘરે વિત્યું કારણ કે તેમના જન્મ પહેલા તેમના પિતા રાજા સવાઈ ભોજ અને રાજા દુર્જન સાલ વચ્ચે યુદ્ધ થયું હતું, જેમાં રાજા સવાઈ ભોજ શહીદ થયા હતા.

લોકવાયકાઓ અને કેટલાક મીડિયા અહેવાલો અનુસાર, જ્યારે દેવનારાયણને જ્ઞાન પ્રાપ્ત થયું ત્યારે તેમણે તેમના જીવનકાળ દરમિયાન ઘણા ચમત્કારો પણ કર્યા હતા. દરમિયાન, જ્યારે ધારના રાજા જયસિંહની પુત્રી પીપલ્દે ખૂબ જ બીમાર થઈ ગઈ હતી, ત્યારે દેવનારાયણે તેની શક્તિથી તેને સાજી કરી હતી. જે પછી, સંમતિથી, રાજા જયસિંહે તેની સાથે તેના લગ્ન કર્યા.

એવું માનવામાં આવે છે કે દેવનારાયણે સૂકી નદીમાં પાણી કાઢ્યુ હતું. એવું કહેવાય છે કે ભગવાન વિષ્ણુની પૂજા કર્યા પછી દેવનારાયણને જ્ઞાન અને શક્તિઓ મળી, જેનો ઉપયોગ તેમણે જન કલ્યાણ માટે કર્યો. આ જ કારણ છે કે તે સમયથી આજ સુધી, ખાસ કરીને ગુર્જર સમુદાય દ્વારા તેમને ભગવાન તરીકે પૂજવામાં આવે છે અને તેમને લોક દેવતા માનવામાં આવે છે.

ભગવાન દેવનારાયણ અને તેમના પિતા રાજા સવાઈ ભોજની જીવન કથા 'દેવનારાયણ કી ફડ'માં કહેવામાં આવી છે. ભગવાન દેવનારાયણ કી ફાડ રાજસ્થાનમાં લોક સંસ્કૃતિ બની ગઈ છે અને તે ખૂબ જ લોકપ્રિય છે. તે જ સમયે, તે ખાસ કરીને ગુર્જર સમુદાયના લોકો માટે ખૂબ જ પવિત્ર પુસ્તક છે.

કહેવાય છે કે ભગવાન કૃષ્ણની જેમ દેવનારાયણ પણ ગાયોના રક્ષક હતા. તેમની પાસે લગભગ 98000 પશુધન હતા. એવું માનવામાં આવે છે કે દેવનારાયણે આવી પાંચ ગાયો શોધી કાઢી હતી, જે સામાન્ય ગાયોથી અલગ વિશિષ્ટ લક્ષણો ધરાવતી હતી. દરરોજ સવારે ઉઠ્યા પછી દેવનારાયણ એ જ માતા ગાયના દર્શન કરતા હતા, ત્યાર બાદ જ તેઓ આગળનું કોઈ કામ કરતા હતા.

એવું કહેવાય છે કે જ્યારે 'રણ ભીનય' ના રાણા (શાસક) દેવનારાયણની ગાયોને લઈ જઈ રહ્યા હતા, ત્યારે દેવનારાયણે ગાયોના રક્ષણ માટે રાણા સાથે ભીષણ યુદ્ધ કર્યું અને ગાયોને બચાવી. દેવનારાયણની સેનામાં ગોવાળો વધુ હતા. ત્યાં 1444 ગ્વાલાઓ હોવાનું કહેવાય છે, જેનું કામ ગાયોને ચરાવવાનું અને ગાયોનું રક્ષણ કરવાનું હતું. લોકકથાઓ અનુસાર, દેવનારાયણે પોતાના અનુયાયીઓને હંમેશા ગાયોની રક્ષા કરવાનું કહ્યું હતું.

English summary

Who was the folk god Lord Devanarayan? PM Modi will arrive at its lighting festival