ગામના મુખીથી શ્રીલંકાના રાષ્ટ્રપતિ સુધીની રાજપક્ષે પરિવારની સફર

શ્રીલંકા આર્થિક સંકટમાંથી પસાર થઈ રહ્યું છે. આ સંકટનો સૌથી મોટો વિલન રાજપક્ષે ભાઈઓને કહેવામાં આવી રહ્યો છે. રાજપક્ષે પરિવારના સૌથી શક્તિશાળી નેતા મહિન્દા રાજપક્ષે દેશના વડાપ્રધાન છે. તેમના નાના ભાઈ ગોટાબાયા રાષ્ટ્રપતિ છે. એટલું જ નહીં પરિવારના આઠ સભ્યો વર્તમાન સરકારનો હિસ્સો હતા. આ પરિવાર છેલ્લા નવ દાયકાથી શ્રીલંકાના રાજકારણમાં હસ્તક્ષેપ કરી રહ્યો છે.

દખલગીરી એવી છે કે, અત્યાર સુધી પરિવારના દોઢ ડઝન સભ્યો સાંસદથી લઈને મંત્રી સુધી રહ્યા છે. તો આજે જણીએ કે ગુલામીના યુગમાં, કેવી રીતે રાજપક્ષે પરિવારની રાજનીતિએ વિદાન અરાચાચી (ગામના મુખી) થી શરૂ કરીને શ્રીલંકામાં શાસન શરૂ કર્યું...

અંગ્રેજોના સમયથી ચાલતો નિયમ

સૌથી પહેલા અંગ્રેજોના જમાનાની વાત કરીએ. વસાહતી યુગ દરમિયાન સિલોનમાં સરદાર પ્રણાલી કાર્યરત હતી. જેમાં પ્રસ્થાન બેડોળ હતું.

જેઓ વિસ્તારમાં શાંતિજાળવવા, મહેસૂલ એકત્રિત કરવા અને ન્યાયિક કાર્યમાં મદદ કરવા માટે જવાબદાર હતા. ડોન ડેવિડ રાજપક્ષે સિલોનમાં આવા જ એક પીઢ પુરાતત્વવિદ્ હતા.

દાઉદના ચારમાંથી બે પુત્રો ચૂંટણીના રાજકારણમાં સક્રિય બન્યા હતા. પ્રથમ ડોન મેથ્યુએ ચૂંટણીના રાજકારણમાં પ્રવેશ કર્યો હતો. મેથ્યુ 1936 થી 1945 સુધીહમ્બનટોટામાં રાજ્ય વિધાન પરિષદના સભ્ય હતા. મેથ્યુના મૃત્યુ બાદ તેમના નાના ભાઈ ડોન એલ્વિન રાજકારણમાં આવ્યો હતો.

જ્યારે દેશ આઝાદ થયો ત્યારેએલ્વિન એવા નેતાઓમાંના એક હતા, જેઓ પ્રથમ સંસદમાં પહોંચ્યા હતા. આજે જે રાજપક્ષે ભાઈઓ શ્રીલંકામાં શાસન ચલાવી રહ્યા છે, તેઓ આ એલ્વિન્સના પુત્રો છે.

મહિન્દાના પિતા સંસદના ડેપ્યુટી સ્પીકર હતા

એલ્વિન રાજપક્ષે શ્રીલંકા ફ્રીડમ પાર્ટીના સ્થાપક સભ્યોમાંના એક હતા. તેઓ સિલોનના પાંચમા વડાપ્રધાન વિજયાનંદ દહનાયકેની સરકારમાં કૃષિ મંત્રી પણ હતા.

અલ્વિન સંસદના ડેપ્યુટી સ્પીકર પણ હતા. એલ્વિન વિશે એવું કહેવાય છે કે, તે ખૂબ જ સેટલ્ડ લીડર હતો. તેમની કોઈ મોટી રાજકીય મહત્વાકાંક્ષા ન હતી.તેમ જ તેનેપોતાના પદ પર ગર્વ ન હતો.

ડોન એલ્વિનને નવ બાળકો હતા, જેમાં છ પુત્રો અને ચાર પુત્રીઓનો સમાવેશ થાય છે, જેમનાં નામ ચમલ, જયંતિ, મહિન્દા, ટ્યુડર,ગોટાબાયા, બેસિલ, ડુડલી, પ્રીતિ અને ગંદગી છે.

રાજપક્ષે પરિવારનો સૌથી શક્તિશાળી ચહેરો છે મહિન્દા

વર્તમાન યુગમાં રાજપક્ષે પરિવારનો સૌથી શક્તિશાળી ચહેરો વડાપ્રધાન મહિન્દા રાજપક્ષે છે. મહિન્દા છ ભાઈઓમાં બીજા નંબરે છે. મહિન્દા 2005 થી 2015 સુધીશ્રીલંકાના રાષ્ટ્રપતિ હતા.

તે સમયે તેમની પાસે સંરક્ષણ, નાણા અને કાયદા જેવા મંત્રાલયો પણ હતા. 2009 માં LTTE નાબૂદ થયા બાદ તેમની લોકપ્રિયતાઆસમાને પહોંચી હતી.

1970 માં પહેલીવાર સાંસદ બનેલા મહિન્દા લાંબા સમય સુધી અલગ-અલગ સરકારોમાં મંત્રી પણ રહ્યા હતા. 2004 માં તેઓ દેશના વડાપ્રધાનબન્યા હતા, એક વર્ષ બાદ રાષ્ટ્રપતિ.

2015ની ચૂંટણીમાં મળેલી હાર બાદ કહેવાય છે કે, મહિન્દાનો સમય પૂરો થઈ ગયો છે. જોકે, એક વર્ષ બાદ મહિન્દાએ પોતાનીપાર્ટી બનાવી હતી.

2019 માં મહિન્દાના નાના ભાઈ ગોટાબાયા રાષ્ટ્રપતિ બન્યા હતા. માત્ર ત્રણ વર્ષની ઉંમરે મહિન્દાની પાર્ટી ફરી સત્તામાં આવી હતી. નાના ભાઈગોટાબાયાએ મોટા ભાઈ મહિન્દાને પોતાના વડાપ્રધાન બનાવ્યા હતા.

દેશના કુલ બજેટના 75 ટકા હિસ્સા સાથે મંત્રાલય પરિવાર

આર્થિક કટોકટી દરમિયાન વધી રહેલા જાહેર વિરોધ અને આક્રોશને કારણે, રાષ્ટ્રપતિ ગોટાબાયા અને વડાપ્રધાન મહિન્દા સિવાય, બાકીના મંત્રીમંડળે 3 માર્ચના રોજરાજીનામું આપ્યું હતું.

કેબિનેટ મંત્રીઓના રાજીનામા પહેલા સ્થિતિ એવી હતી કે, દેશના કુલ બજેટનો 75 ટકા હિસ્સો ધરાવતા રાજપક્ષે પરિવારના મંત્રીઓ સાથે હતા.

દેશના સંરક્ષણ, ગૃહ, નાણા મંત્રાલયથી લઈને રમતગમત સુધી પરિવારના લોકો પાસે હતા. મહિન્દાના મોટા ભાઈ ચમલ રાજપક્ષે 3 એપ્રિલ સુધી શ્રીલંકાના કેન્દ્રીયસિંચાઈ મંત્રી તેમજ સંરક્ષણ અને ગૃહ રાજ્ય મંત્રી હતા.

નાના ભાઈ ગોટાબાયા રાજપક્ષે રાષ્ટ્રપતિ તેમજ સંરક્ષણ મંત્રી હતા. ચોથા ભાઈ બેસિલ પણ 3 એપ્રિલ સુધીશ્રીલંકાના નાણામંત્રી હતા.

મહિન્દાના પુત્રો, ભત્રીજાઓ અને ભત્રીજાઓ પણ મંત્રી હતા

એવું નથી કે માત્ર ચાર ભાઈઓ જ શ્રીલંકાની સરકારનો હિસ્સો રહ્યા છે. મહિન્દાના પુત્ર નમલ રમતગમત મંત્રી હતા. મહિન્દાના બીજા પુત્ર યોશિતા રાજપક્ષેવડાપ્રધાનના ચીફ ઑફ સ્ટાફ છે. 2016માં મની લોન્ડરિંગ કેસમાં નમલ અને યોશિથાની પણ ધરપકડ કરવામાં આવી હતી.

મહિન્દાના ભત્રીજા શશિન્દ્ર રાજપક્ષે શ્રીલંકાસરકારમાં કૃષિ રાજ્યમંત્રી હતા. શશિન્દ્રના પિતા ચમલ રાજપક્ષે પણ સરકારનો હિસ્સો હતા. શશિન્દ્ર 2009 થી 2015 સુધી ઉવા પ્રાંતના મુખ્યમંત્રી પણ હતા. સાંસદનિપુન રાણાવાકા મહિન્દા રાજપક્ષેના ભત્રીજા છે. નિપુન 3 એપ્રીલ પહેલા રાજ્યકક્ષાના મંત્રી પણ હતા.

પેન્ડોરા પેપરમાં મહિન્દાની ભત્રીજીનું નામ પણ હતું

મહિન્દા જ્યારે પહેલીવાર રાષ્ટ્રપતિ બન્યા ત્યારે પણ પરિવારના ઘણા સભ્યો તેમની સરકારનો હિસ્સો હતા. તેમની ભત્રીજી નિરુપમા મહિન્દા સરકારમાં નાયબ મંત્રી રહીચૂકી છે.

ઓક્ટોબર 2021માં બહાર આવેલા પેન્ડોરા પેપર્સમાં નિરુપમા અને તેમના પતિના નામ સામે આવ્યા હતા. નિરૂપમાના પિતા જ્યોર્જ રાજપક્ષે મહિંદાના પિતરાઈભાઈ હતા.

જ્યોર્જ 1960 થી 1976 સુધી શ્રીલંકાના સંસદ સભ્ય અને આરોગ્ય મંત્રી પણ હતા. જ્યોર્જના ભાઈ લક્ષ્મણ પણ સાંસદ હતા. જ્યોર્જ અને લક્ષ્મણ ડોન મેથ્યુનાપુત્રો હતા.

English summary

know the journey of the Rajapaksa family from the village headman to the President of Sri Lanka.