કપિલ સિબ્બલનુ વિવાદીત નિવેદન- સુપ્રીમ કોર્ટથી કોઇ ઉમ્મીદ નથી બચી, આવી અદાલત સ્વતંત્ર ન હોઇ શકે

વરિષ્ઠ વકીલ કપિલ સિબ્બલે સુપ્રીમ કોર્ટના કેટલાક નિર્ણયો પર નારાજગી વ્યક્ત કરી છે. સિબ્બલે કહ્યું, જો તમને લાગે છે કે તમને સુપ્રીમ કોર્ટમાંથી રાહત મળશે તો તમે ખોટા છો. હું આ વાત સુપ્રીમ કોર્ટમાં 50 વર્ષની પ્રેક્ટિસ પૂર્ણ કર્યા બાદ કહી રહ્યો છું. તેમણે કહ્યું કે હવે દેશની સર્વોચ્ચ અદાલતથી "કોઈ આશા બાકી નથી".

ઐતિહાસિક નિર્ણયો લેવામાં આવ્યા હતા, પરંતુ વાસ્તવિકતા અલગ છે

સિબ્બલ વકીલ હોવા ઉપરાંત રાજ્યસભાના સાંસદ પણ છે. તેમણે સોમવારે સુપ્રીમ કોર્ટના તાજેતરના કેટલાક ચુકાદાઓ પર નારાજગી વ્યક્ત કરી હતી. તેમણે કહ્યું કે ભલે સર્વોચ્ચ અદાલતે ઐતિહાસિક ચુકાદો આપ્યો હોય, પરંતુ તેનાથી જમીની વાસ્તવિકતા ભાગ્યે જ બદલાશે. સિબ્બલના કહેવા પ્રમાણે, આ વર્ષે તેઓ સુપ્રીમ કોર્ટમાં પ્રેક્ટિસના 50 વર્ષ પૂરા કરશે. 50 વર્ષ પછી તેમને લાગે છે કે આ સંસ્થા પાસેથી કોઈ આશા નથી. સિબ્બલે કહ્યું, તમે સુપ્રીમ કોર્ટ દ્વારા આપવામાં આવેલા પ્રગતિશીલ નિર્ણયોની વાત કરો છો, પરંતુ જમીની સ્તરે જે થાય છે તેમાં ઘણો તફાવત છે. સિબ્બલે સવાલ કર્યો, સુપ્રીમ કોર્ટે ગોપનીયતા પર પોતાનો ચુકાદો આપ્યો અને EDના અધિકારીઓ તમારા ઘરે આવ્યા... તમારી ગોપનીયતા ક્યાં છે?"

અરજી ખારીજ કરવા પર ટીકા

સિબ્બલે શનિવારે દિલ્હીમાં કેમ્પેઈન ફોર જ્યુડિશિયલ એકાઉન્ટેબિલિટી એન્ડ રિફોર્મ (CJAR), પીપલ્સ યુનિયન ફોર સિવિલ લિબર્ટીઝ (PUCL) અને નેશનલ એલાયન્સ ઓફ પીપલ્સ દ્વારા આયોજિત "નાગરિક સ્વતંત્રતાના ન્યાયિક રોલબેક" પર પીપલ્સ ટ્રિબ્યુનલમાં આ ટિપ્પણી કરી હતી. સિબ્બલે 2002ના ગુજરાત રમખાણોમાં વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી અને અન્ય કેટલાકને વિશેષ તપાસ ટીમ (SIT) દ્વારા આપવામાં આવેલી ક્લીનચીટને પડકારતી પૂર્વ કોંગ્રેસના સાંસદ એહસાન જાફરીની વિધવા ઝાકિયા જાફરીની અરજી ફગાવવા માટે સુપ્રીમ કોર્ટની ટીકા ટીકા કરી હતી.

સિબ્બલની દલીલો ફગાવી, SCમાં અરજીનો અસ્વિકાર

તેમણે કહ્યું કે પ્રિવેન્શન ઓફ મની લોન્ડરિંગ એક્ટની જોગવાઈઓને પડકારતી અરજી ફગાવી દેવામાં આવી છે. આ જોગવાઈઓ એન્ફોર્સમેન્ટ ડિરેક્ટોરેટને વ્યાપક સત્તાઓ આપે છે. સિબ્બલે 2009માં છત્તીસગઢમાં નક્સલ વિરોધી કામગીરી દરમિયાન સુરક્ષા દળો દ્વારા ગોળીબારમાં 17 આદિવાસીઓની બિન-ન્યાયિક હત્યાની કથિત ઘટનાઓની સ્વતંત્ર તપાસની માંગ કરતી અરજીને પણ ફગાવી દીધી હતી. જણાવી દઈએ કે આ તમામ નિર્ણયો સુપ્રીમ કોર્ટમાં જસ્ટિસ એએમ ખાનવિલકરની અધ્યક્ષતાવાળી બેન્ચ દ્વારા આપવામાં આવ્યા હતા. જસ્ટિસ ખાનવિલકર હવે નિવૃત્ત થઈ ગયા છે. જણાવી દઈએ કે સિબ્બલ ઝાકિયા જાફરી અને પીએમએલએ એક્ટની જોગવાઈઓને પડકારતી અરજીકર્તાઓનું પ્રતિનિધિત્વ કરવા માટે સુપ્રીમ કોર્ટમાં હાજર થયા હતા.

50 વર્ષથી વકીલાત કરી, અમે નહીં તો કોણ બોલશે?

સિબ્બલે એમ પણ કહ્યું હતું કે "સંવેદનશીલ કેસો" માત્ર પસંદગીના ન્યાયાધીશોને જ સોંપવામાં આવે છે અને કાનૂની સમુદાયને સામાન્ય રીતે અગાઉથી જ ખબર હોય છે કે ચુકાદાનું પરિણામ શું આવશે. તેણે કહ્યું, "... હું એવી કોર્ટ વિશે વાત કરવા માંગતો નથી જ્યાં મેં 50 વર્ષથી પ્રેક્ટિસ કરી છે પરંતુ સમય આવી ગયો છે. જો આપણે તેના વિશે નહીં બોલીએ તો કોણ કરશે?" "વાસ્તવિકતા એવી છે કે સંવેદનશીલ કેસોની સુનાવણી માત્ર થોડા જ જજોની બેન્ચમાં થાય છે. આવા કિસ્સાઓમાં આપણે સમસ્યા જાણીએ છીએ અને પરિણામ પણ જાણીએ છીએ.

ચીફ જસ્ટિસ નક્કી કરે છે,...આવી કોર્ટ આઝાદ ન હોઈ શકે

રાજ્યસભાના સાંસદ સિબ્બલે પણ ન્યાયતંત્રની સ્વતંત્રતા પર સવાલો ઉઠાવ્યા હતા. તેમણે કહ્યું, "એવી અદાલત જેમાં ન્યાયાધીશોને સમાધાનની પ્રક્રિયા દ્વારા બેસાડવામાં આવે છે, એક અદાલત જ્યાં તે નક્કી કરવાની કોઈ વ્યવસ્થા નથી કે કયા કેસની સુનાવણી કઈ બેંચ દ્વારા કરવામાં આવશે. જ્યાં ભારતના મુખ્ય ન્યાયાધીશ નક્કી કરે છે કે કઈ બેંચમાં અને ક્યારે મામલો સાંભળવામાં આવશે કે કોર્ટ ક્યારેય સ્વતંત્ર ન હોઈ શકે.

ભારતમાં માય-બાપ સંસ્કૃતિ, હવે અધિકાર માટે લડવાનો સમય છે

વરિષ્ઠ વકીલ કપિલ સિબ્બલના જણાવ્યા અનુસાર, જો લોકો તેમની માનસિકતા નહીં બદલે તો પરિસ્થિતિ બદલાશે નહીં. તેમણે કહ્યું, "આપણી ભારતમાં માઈ-બાપ સંસ્કૃતિ છે, લોકો શક્તિશાળીના પગે પડે છે. પરંતુ સમય આવી ગયો છે કે લોકો બહાર આવે અને તેમના અધિકારોની સુરક્ષાની માંગ કરે." સિબ્બલના મતે, "આઝાદી ત્યારે જ શક્ય છે જ્યારે આપણે આપણા અધિકારો માટે ઉભા થઈએ અને તે સ્વતંત્રતાની માંગ કરીએ.

પહેલા ધરપકડમાં વિલંબ, પછી બે દિવસમાં છૂટકારો!

તેમણે સર્વોચ્ચ અદાલતમાં પેન્ડિંગ ધર્મ સંસદ કેસનો પણ ઉલ્લેખ કર્યો અને કહ્યું કે કોર્ટે આ મામલાની સુનાવણી કરી અને સરકારો પાસેથી જવાબ માંગ્યો. તેમણે કહ્યું કે આરોપીઓની ધરપકડ કરવામાં આવી નથી. ધરપકડ થાય તો પણ 1-2 દિવસમાં જામીન પર છૂટી ગયો. પછી બે અઠવાડિયાના અંતરાલ પછી ધર્મ સંસદની બેઠકો ચાલુ રહી.

2018માં 4 SC ન્યાયાધીશોએ પ્રેસ કોન્ફરન્સ કરી હતી

નોંધપાત્ર રીતે, સિબ્બલ એવા પ્રથમ વ્યક્તિ નથી કે જેમણે ન્યાયતંત્રની સ્વતંત્રતા માટે અવાજ ઉઠાવ્યો હોય. અગાઉ આ જ કોર્ટના ચાર ન્યાયાધીશોએ જાહેરમાં પત્રકાર પરિષદ યોજીને સિસ્ટમ બદલવાની જરૂરિયાત વ્યક્ત કરી હતી. જાન્યુઆરી 2018ની આ સનસનાટીભરી ઘટનામાં ભૂતપૂર્વ CJI રંજન ગોગોઈ, નિવૃત્ત જસ્ટિસ ચેલમેશ્વર, જસ્ટિસ મદન બી લોકુર અને જસ્ટિસ કુરિયન જોસેફ સામેલ હતા. તેમાંથી ત્રણ લોકો 2018માં નિવૃત્ત થયા, જ્યારે રંજન ગોગોઈ નવેમ્બર 2019માં CJI તરીકે નિવૃત્ત થયા. આ ચાર ન્યાયાધીશોએ ગુજરાતમાં સોહરાબુદ્દીન શેખ એન્કાઉન્ટર કેસની સુનાવણી કરી રહેલી વિશેષ સીબીઆઈ કોર્ટના જજ લોયાના શંકાસ્પદ મૃત્યુના કેસનો ઉલ્લેખ કરીને જસ્ટિસ અરુણ મિશ્રાની ખંડપીઠ દ્વારા સુનાવણી કરવામાં આવી રહેલ બાબત પર ટિપ્પણી કરી હતી. જસ્ટિસ ચેલમેશ્વરે કહ્યું હતું કે, કેટલીકવાર સુપ્રીમ કોર્ટનો વહીવટ સારો નથી હોતો. છેલ્લા કેટલાક મહિનામાં ઘણી એવી વસ્તુઓ થઈ છે જે ન થવી જોઈતી હતી. આ પ્રેસ કોન્ફરન્સ સિવાય જસ્ટિસ ગોગોઈનું સુપ્રીમ કોર્ટમાંથી નિવૃત્તિ બાદ રાજ્યસભાના સાંસદ બનવાની વાત પણ ચર્ચામાં હતી.

English summary

No hope left for Supreme Court, such a court cannot be independent: Kapil Sibal