ઈન્દિરા ગાંધી

ઈંદિરા ગાંધી દેશનું નેતૃત્વ કરનાર એક મહાન અને વિવાદાસ્પદ રાજનેતા હતાં. 1966-1977 સુધી અને પછી 1980થી 1984માં તેમના નિધન સુધી તેઓ પ્રધાનમંત્રી પદે રહ્યાં. પ્રથમ પ્રધાનમંત્રી જવાહરલાલ નહેરુના દીકરી, કે જેમનું ભરણપોષણ દુઃખદ પરિસ્થિતિઓમાં થયુ. તેમણે પોતાની માતાને ખૂબ નાની ઉંમરમાં ગુમાવી દીધા અને નહેરુ હંમેશા સ્વતંત્રતા આંદોલન દરમિયાન જેલમાં જ રહ્યા. તેમણે પોતાનો મોટાભાગનો બાળપણનો સમય નોકરોની સંગતિમાં વિતાવ્યો અને વિવિધ બોર્ડિંગ સ્કૂલોમાં અભ્યાસ કર્યો હતો. તેમણે 1942માં ફિરોઝ ગાંધી સાથે લગ્ન કર્યા જેમણે પ્રધાનમંત્રી તરીકે તેમના પિતાના મૃત્યુ સુધી એક સાથી તરીકે તેમની સેવા કરી.

તેમણે નહેરુના નિધન બાદ જાતને રાજકારણમાં ઉતારી, તેમને લાલ બહાદૂર શાસ્ત્રીના મંત્રી મંડળમાં સૂચના અને પ્રસારણ મંત્રી તરીકે શામેલ કરવામાં આવ્યાં હતાં. તેમણે 1966માં પાર્ટીના સમર્થન સાથે પ્રધાનમંત્રી તરીકે શપથ લીધા. આ સમયે કેટલાક લોકોને ખોટી ધારણા હતી કે, તેઓ એક નિષ્ફળ નેતા રહેશે. તેમણે જલ્દી જ આ ધારણાને ખોટી પૂરવાર કરી. તેમણે પાર્ટીના સભ્યોનો વિરોધ છતાં ભારતમાં બેંકોનું રાષ્ટ્રીયકરણ કર્યુ.

પાર્ટીની અંદર તીખી આલોચનાએ તેમને ધર્મી નેતા તરીકે વિકસવા મજબૂર કર્યા. જો કે તેઓ દરેકને ખોટી પૂરવાર કરતા સત્તામાં સફળ રહ્યાં. પ્રધાનમંત્રી તરીકે તેમનો કાર્યકાળ ભ્રષ્ટાચાર અને નિરંકુશ શાસનના આરોપોથી વણાયેલો છે. જેને પરિણામે ઈમરજન્સીની ઘોષણા બાદ તેઓ ગઠબંધન પાર્ટી વિરુદ્ધ ચૂંટણી હારી ગયાં.

અડચણોને હરાવવામાં તેઓ સફળ રહ્યાં અને 1980માં ફરી સત્તામાં પાછા ફર્યાં અને પ્રધાનમંત્રી તરીકે ફરીથી ચૂંટાયાં. જો કે ઉતાવળમાં લીધેલા પગલાં અને નિર્ણયમાં ખામી તેમની માટે ખતરનાક સાબિત થઈ, જે તેમના મૃત્યુનું કારણ બની. ઓપરેશન બ્લુ સ્ટારમાં તેની જટિલતાને કારણે અનેક શીખોએ જીવ ગુમાવ્યા અને વોટ બેંક વધારવા માટે હજારો અપ્રવાસીઓને મત આપવાનો અધિકાર આપવામાં આવ્યો, જેને કારણે નેલ્લી નરસંહાર સર્જાયો જે તેમના કાર્યકાળ માટે દુઃખદ સાબિત થયો. જનતા તેમનાથી નારાજ થઈ અને 1984માં તેમના જ બૉડીગાર્ડે તેમની હત્યા કરી.